Fulton ve Napolyon
Fulton ve Napolyon
1800, Fransa
Fransa, Amerikan devrimi sirasinda Birleiik Devletlerin tek müttefikiydi. Fransizlar kendi devrimini yaparken ise iyi niyetlerini bildirdiler. Napolyon bariz bir diktatör haline gelmeden önce, Birleiik Devletler yeni rejimi taniyan birkaç devletten biriydi. Bu Lousiana'nin satin alinmasini getirdi ve 1812 Savaii'na yardim etmek isteyen Amerikalilarin Fransa'ya akiiina yol açti.
Napolyon artik Fransa'nin lideri olmuitu. Napolyon uyanik bir adamdi. Bugün bile hala kullandiiimiz birçok ieyi o yaratmiitir. Mesela teneke konserve kutulari ordunun yiyeceklerini saklamak üzere en iyi icadin arandiii bir yariima sonucu ortaya çikmiitir. Ama öyle bir icat var ki, reddetmeseydi her iey farkli olabilir ve ingilizler onu yakalamadan hüküm sürebilirdi.
Robert Fulton adindaki bir Amerikali, Fransiz ve Amerikan devrimlerinin ideallerini gerçekleitirmesi için Napolyon'a yardimci olabilecek fikirlerle doluydu. Genç mucit bir denizalti tasarlamii ve bunu deneme firsati da bulmuitu. Bu makine üç kiiilik mürettebatiyla suyun yaklaiik 10 metre altinda gidebiliyordu. Yelkenler ve direklerle normal bir gemi gibi düiman gemisine yaklaiip, birden kaybolan bu gemi su altindan düiman gemisine bir torpido firlatabiliyordu.
1800'de Robert Fulton, Paris'e gitti ve sonunda Napolyon'un dikkatini çekmeyi baiardi. Bu zor bir iiti çünkü Birinci Konsül hem orduyu, hem de Fransiz hükümetini yönetiyordu. Fulton prototip bir denizalti hazirlayacak kadar çok para harcamiiti. Napolyon'a bunu Rouen limaninda gösterme iansi buldu.
General bundan pek etkilenmedi. O zamanlar Fransa'nin ingiltere kadar büyük bir filosu ve daha da fazla gemiye sahip olabilecek gücü vardi. Ulusunun paralarini yeni bir icada harcamak için mantikli bir neden bulamiyordu. Zaten donanma da askeri güçler arasinda ikinci derece öneme sahipti.
Napolyon'un icadini reddetmesi Fulton'i sadece o an için hayal kirikliiina uiratti. Baika bir fikri daha vardi. Robert Livingston'un maddi ve manevi desteiiyle 1802'de Seine nehrinde saatte 3 mil hizla giden buharli bir gemi yapmayi baiardi. Bu düiük bir hizdi çünkü yelkenliler iyi bir rüzgarda saatte 7-10 mil arasi bir hizla gidebiliyordu. Nehir üzerinde giden herhangi bir geminin ise rüzgara karii sürekli ilerlemesi gerekebileceiinden yavailamasi doialdi. Ama önemli bir ayrinti vardi ki, Fulton'in gemisi rüzgardan etkilenmiyor ve yönünü kaybetmeden ilerleyebiliyordu.
O sirada Napolyon, pek göremediii barii zamanlarindan birinin tadini çikariyordu. Bu arada daha profesyonel bir ordu oluiturma iiine yoiunlaimiiti. Fulton'in Napolyon'la görüime ricalari reddedildi. Napolyon rüzgara karii ilerleyebilecek gemi prototipini asla göremedi. Belki de bu yüzden aklina hiç böyle bir iey gelmemiiti.
Birkaç yil sonra Fransizlarin "Büyük Ordu"su, ispanyol ve Fransiz filolarinin gelip onlari almasini beklemeye bailadi. ingiliz kiyilarina çikartma yapmaya hazirlaniyorlardi. Ancak Fransiz ve ispanyol donanmalari ingilizler tarafindan kistirilmii bir iekilde limanlarda demirliydi. Belki de Fransiz imparatoru önü kesilmii limanlara bakarken, iu Amerikali hayalperestin su alti gemilerini hatirlayip, Kraliyet gemilerini onlarla defedebilir miydik acaba, diye düiünmüi olabilir.
Napolyon'un Fransiz bütçesinin büyük kismini harcadiii ingiltere iigali projesinde sorun zamanlamaydi. Askerleri taiiyacak olan gemilerin uygun rüzgara ve sakin bir denize gereksinimi vardi. Ayrica Kraliyet donanmasini da atlatmalari gerekiyordu. Bunun için de Fransizlarin Mani Denizi'ni en az iki gün kontrol edebilmeleri gerekiyordu. 1815'e gelindiiinde Fulton'in buharli gemileri saatte 5 milin üzerinde bir hizla Raritan, Potomac ve Missisipi nehirlerinde yüzüyordu.
Bu gemiler çok daha fazla maddi imkanlara sahip Fransa'nin elinde geliiseydi, kötü bir rüzgar nedeniyle Kraliyet donanmasinin hareket edemeyeceii bir zamanda, ki bu sik sik olurdu, muhtemelen Fransizlar rüzgara karii hareket edebilen buharli gemileriyle Mani'i geçebilirdi. Çikartma yapilinca da ingiliz ordusunun karada kalmii olan kismi iyice hirpalanabilirdi. Ancak Fransa-ispanya ittifakinin donanmasi baiarisiz oldu. Mani'in kiyilarinda bir yildan fazla bekleyen ordu da gitti Avusturya'yi iigal etti.
Sonraki on yilda ingiltere imparatora karii her tür direniii parasal olarak destekleyecekti. ingilizler ve Fransizlar 1805'te, iber Yarimadasinda, Misir'da, Akdeniz adalarinda ve Fransa topraklarinda savaitiktan sonra, Napolyon ingiltere'ye bir ordu çikarabilseydi Avrupa'nin hakimi olurdu diye spekülasyon yapmak zor olmazdi. Eier buharli gemileri olsaydi, böyle bir çikartmayi da yapmasi mümkündü. Bu yeni icada bir ians vermek Napolyon'un büyük planini uygulamaktan daha mantikliydi. Bu plan, baiarisizliiiyla tüm tarihi deiiitirdi.
Etiketler : [ deneme ] [ buhar ] [ mantik ] [ denizalti ] [ fransa ] [ denizalt ] [ ispanya ] [ misir ] [ yardim etme ] [ ingiltere ] [ evrim ] [ gemi ] [ GEM ] [ bütçe ] [ GEMi ] [ proje ] [ MANTIK ] [ prototip ] [ makine ] [ napolyon ] [ MISIR ] [ tarihi ] [ toma ] [ PARK ] [ ivi ] [ paris ] [ idea ] [ fulton ] [ amerikal ] [ konsül ] [ nehirler ] [ buharli ] [ icadin ] [ buharl ] [ doialdi ] [ mucit ] [ yiyeceklerini ] [ icadini ] [ seine ] [ gali ] [ devrimle ] [ kirler ] [ sisi ] [ donanma ] [ BÜTÇE ] [ dik a ] [ kati ] [ tipi ] [ u ma ] [ konserve ] [ rüzgar ] [ LiDER ] [ KiiiLiK ] [ eklem ] [ kiiilik ] [ icat ] [ erhan ] [ maki ] [ devlet ] [ NEV ] [ ehirler ] [ devrimler ] [ akdeniz ] [ karada ] [ prof ] [ lider ] [ devrim ] [ ehir ] [ yanik ] [ mile ] [ amerikan devrimi ] [ ngiltere ] [ pid ] [ yarim ] [ fransizlar ] [ askeri güç ] [ adalar ] [ askeri g ] [ ASKER ] [ FRANSA ] [ yiyecek ] [ SPA ] [ park ] [ metin ] [ dona ] [ paralar ] [ asar ] [ spa ] [ MiT ] [ dik aç ] [ KiST ] [ harç ] [ mani denizi ] [ rüntü ] [ Misir ] [ konserve kutulari ] [ Robert ] [ konserve kutular ] [ hayal kirikliii ] [ teb ] [ e im ] [ buharli gemi ] [ barii ] [ devrimi ] [ yardim etmek ] [ RÜZGAR ] [ göreme ] [ seydi a ] [ gereksinim ] [ mani ] [ fransiz ] [ ILO ] [ paralari ] [ oje ] [ EVRIM ] [ ekleme ] [ etkilenme ] [ k na ] [ imparator ] [ LiON ] [ 1800 ] [ küme ] [ devletler ] [ ayrinti ] [ içat ] [ u mak ] [ MİT ] [ cadi ] [ LİON ] [ ilo ] [ harcama ] [ limanlar ] [ alper ] [ GALi ] [ iiilik ] [ ingiliz ] [ asker ] [ camii ] [ Cami ] [ kist ] [ cami ] [ mese ] [ CADI ] [ KIST ] [ Ingiltere ] [ GALI ] [ rya ] [ A NA ]
