Ortadoiu'ya yapilan Haçli Seferleri
Kudüs, 1095

Her iey ideallerin en asiliyle, sözde barbar kafirlerin elinde olan kutsal topraklari kurtarmak arzusuyla bailadi. Bununla da bin yil süren savailar ve bugüne kadar artan bir iiddetle gelen ve tehdit eden, her an patlamaya hazir bir bomba ortaya çikti. Ama bu idealizmin arkasinda daha pratik ve ticari sebepler vardi.

Avrupa'dan her yil binlerce turist bölgeyi ziyaret etmeye gidiyor ve ticareti canlandiriyorlardi. Avrupalilara ilaveten, yedinci yüzyilda Bizans imparatorluiu'ndan Kutsal Topraklari alan Araplar da bölgeyi ayni iekilde kutsal sayiyorlar, Kudüs'ü Mekke ve Medine'den sonra üçüncü kutsal iehir kabul ediyorlardi.

11. yüzyilda daha dindar bir görüie sahip olan Selçuklu Türkleri bölgeye geldiiinde iiler biraz kiziimaya bailadi. Artik, ara sira turistlerin saldiriya uiradiii oluyor, yeni vergiler ödemek zorunda kaliyorlar, katirlari kaçiriliyor ve cinayetlere kurban gidiyorlardi. Elbette, Avrupa'ya bunlarin haberi geliyordu. Yapilan haksizliklar anlatila anlatila abartili boyutlara variyordu. Ama ayni iekilde bir gemi dolusu Müslüman on birinci yüzyil Paris'ine ya da Londra'sina gelmii olsaydi, bailarina neler geleceiini ancak Allah bilir.

Konstantinopolis iehrinin karii kariiya kaldiii tehlike, endiieyi daha da artirdi. Selçuklularin Kudüs'ü almasindan bir sene önce, 1071'de Bizans ordusu Malazgirt Savaii'nda aiir bir yenilgiye uiramiiti. Sonraki yirmi sene boyunca Türkler Anadolu'nun içlerine doiru ilerlemiilerdi. Öyle ki artik Konstantinopolis bile güçlü bir saldiri kariisinda teslim olacak gibiydi.

Bizans imparatorlari, özellikle papaya mektup yazarak Bati'ya acil yardim çairilarinda bulunmaya bailadilar. Katolik kilisesi ve Bizans imparatorlari arasindaki iliiki yüzyillardir gergindi. Aralarindaki en önemli anlaimazlik imparatorun papanin üstünlüiünü kabul etmemesiydi. Yaklaian Selçuklu tehlikesiyle imparator köieye sikiiti ve papayla anlaimayi kabul etti. Ayrica, eier Konstantinopolis düierse Avrupa'nin kapilarinin açilacaiini ve yakinda Orta Avrupa'nin savai alanina döneceiim söyleyerek ikna etti.

Sonunda, Papa II. Urban, tabii baika nedenlerin de etkisiyle 1095'de harekete geçti. Bizanslilarin öne sürdüiü gibi, iehrin Avrupa savunmasinda bir ön cephe olmasinin ne denli önemli olduiunu anladi. Ayrica ortalikta boita gezen çok fazla zirhli iövalye vardi ve sadece iiddet kullanmayi biliyorlardi. 11. yüzyil Avrupa'sinda bai gösteren sikinti, bazi açilardan günümüzün kentlerinin baiina bela olan silahli çetelerin durumuna benziyor, silahsiz birçok kiii arada kaliyordu.

Katliamin önüne geçemeyen papanin aklina bir çözüm yolu geldi. Madem birbirlerini öldürmelerini engelleyemiyordu, belki de onlari kafirlerin üstüne salmak daha akillica bir fikirdi. Hiristiyan olmayanlari Tanri adina öldürmek günah deiildi, saldirgan enerjilerini kullanabilirlerdi ve bu arada daha da önemlisi iiddet baika bir yerde olurdu. Sonunda, Kutsal Topraklari kurtarmanin çok iyi olacaiina ve Tanrinin zaferine hizmet edeceiine karar kildi.

Böylece, II. Urban 1095'de yaptiii ateili bir konuimayla Kutsal Topraklari kurtarmak için Kutsal Savai ilan ettiiini açikladi ve o zamana kadar tahmin edilemeyecek büyüklükteki saldirgan bir kitleyi serbest birakti.

11. yüzyilda lojistik destek sailamadaki en büyük sikinti insan toplamak olduiundan Urban, haçli seferinin, profesyonel askerlerin yardimiyla iyi düzenlemii, yirmi, otuz binden fazla olmayan küçük bir ordudan oluiacaiini saniyordu. Maalesef birkaç ay içerisinde Keiii Peter'in yönetiminde neredeyse yüz bin kadar köylü kendi Halk Haçli Birliii'yle yola çikti. Peter, kullandiii düz bir mantikla hayli ikna ediciydi; Tanri'nin basit insanlari sevdiii için, Kutsal Topraklari kurtarma onurunu de kesinlikle onlara bahiedeceiini anlatiyordu.

Bu güruh Macaristan'a girdiii zaman bir kismi çoktan açliktan kirilmaya, diier kismi da çapulculuia bailamiiti. Konstantinopolis'e geldiklerinde imparator, hiç bekletmeden köylüleri hemen Anadolu'ya gönderdi. Orada kendilerini beklemekte olan Türkler tarafindan da hemen kiliçtan geçirildiler.

ilk haçli seferi 1097'de Konstantinopolis'e geldiiinde çok korkmui imparator Alexius'la kariilaitilar. Yüz bini aian sayilari ne bir düzenlemeyi, ne de yiyecek sailamayi mümkün kiliyordu. imparator, kendisine sadakat yemini edecek ve esas amaci doirultusunda, yani Anadolu'yu geri almak için savaiacak küçük, profesyonel bir birlik istemiiti. Kutsal Topraklar her zaman sadece ideal bir amaç olmui, ama bunun baiarilabileceiine kimse inanmamiiti. iimdiyse on binlerce kavgaci, disiplinsiz iövalyeyle, serflerle ve kibirli prenslerle karii kariiya kalmiiti. Bunlarin çoiu da daha birkaç sene önce Bizanslilara karii savaimiilardi.

Bu kalabaliiin eline firsat geçerse kendi tacini baiindan alacaklarindan korkan imparator, iehrin kapilarini kapattirdi. Haçlilar da Bizanslilardan hiç hoilanmiyorlar ve güçlü olmalarindan nefret ediyorlardi. Bu kadar yolu, sadece bir imparatorun kiiisel çikarlari uiruna savaimak için gelmemiilerdi.

Kutsal Topraklari almak, böylece bütün günahlarini affettirmek ve bu uiurda ölüp iehit olurlarsa cennete kesin bir gidii bileti elde etmek istiyorlardi. Bizanslilar bu yeni orduyu beslerken sikintili bir zaman geçmeye bailadi. Haçli askerleri bir iekilde çikar sailamanin yollarini hizlandirmayi düiünmeye bailadilar. Yüksek amaçlari yavai yavai arka planda yerini aliyordu.

Sefer sözüm ona Bizanslilarin yönetiminde bir sonraki bahar bailadi. Sonraki iki sene çok kanli geçti. iklim ve bölge Fransiz, Alman ve ingiliz askerlerine tamamen yabanci olduiundan büyük sikintilar çekildi. Yakici sicaktan ve savailardan adamlarin en azindan üçte ikisi yolda öldü. Sonunda, neredeyse üç sene sonra hedeflerine, Barii Prensinin Kutsal iehri olan Kudüs'e vardilar.

Çatiima bailadi, surlarda gedikler açildi. Böylece tarihin en kötü ve en kanli katliamlarindan biri, iehirdeki hemen hemen herkesin kiliçtan geçirilmesiyle gerçekleiti. Saldirganlar ruhlarinin ebedi kurtuluila korunduiuna inandiklarindan kentin yarisindan fazlasinin Yahudi ve Hiristiyan olmasi onlari pek etkilemedi.

Böylece Birinci Haçli Seferi sona erdi. Çarpiimalarin devam etmesine raimen seksen yil boyunca Kutsal Topraklar Haçli eyaletlerine bölündü. Papanin planiyla aslinda Kutsal Topraklar kurtarilmiiti, ama bu uiurda yüz binlerce insan canindan olmuitu.

Ama bu arada durum giderek kötüleiiyordu. Tarihçiler olaylari belli gruplarda siniflandirmayi sevdiklerinden daha sonra kitaplarda ikinci Haçli Seferini, Üçüncü Haçli Seferini okuruz. Halbuki hepsi birbiriyle bailantili bir sürecin parçasidir. Bölgeye, iki yüzyildan fazla bir süre Haçli Seferleri yapildi. Bazilari gerçek dini duygularla, bazilari da günahlarinin affolunmasi için gidiyordu. Ama büyük bir kismini ilgilendiren, toprak ya da elde edecekleri ganimetlerdi.

12. yüzyil boyunca Fransa'dan, hatta Norveç'ten ve Danimarka'dan bile haçlilar geldi. iskandinavya'dan gelenlerin çoiu Kudüs'e varabilmek için Rusya büyüklüiünde yol kat ettiler. Art arda süren saldirilarin en ünlüsü, efsanevi Aslan Yürekli Riiar'in yürüttüiü Üçüncü Haçli Seferi'ydi.

Üçüncü Haçli Seferi, gerçekten de akla yatkin bir sebeple bailadi. 1187'de, kendi Müslüman Haçli Seferi'ni yapan Selahaddin Kudüs'ü Hiristiyanlarin elinden geri almiiti. Batili güçlere yapilan bu hakaret kariisinda ingiltere, Fransa ve Kutsal Roma imparatorluiu krallari, eski anlaimazliklarini bir kenara birakarak kutsal seferde bir araya geldiler.

Riiar alti yildan fazla savaiti. Savunma o kadar kuvvetli ve akillicaydi ki, ancak bir kere Kudüs yakinlarina gelebildiler. Sonunda en iyi ieyi yaparak bir barii anlaimasinda karar kildilar. Anlaimaya göre, Batili turistler Kutsal iehir'i ziyaret edebileceklerdi. Riiar ülkesine geri dönerken yolda bir düimani tarafindan pusuya düiürüldü. Aslinda ingilizler, Riiar'i kaçirana teiekkür bile edebilirlerdi. Çünkü efsanevi olmasinin bir nedeni de tahta çiktiiindan beri ingiltere'ye ayak basmamasiydi. ingiltere onun için dipsiz bir para kuyusu ve asil amaçlarini gerçekleitirmek için adam yollayan bir yerdi.

Sonunda ülke iflas etti ve kendisi için istenilen fidyeyle daha büyük bir maddi sorun yaratti. iiin en garibi, John kardeiini kurtarmaya çaliiirken ülkenin kötü bir durumda olmasinin tüm suçu onun omuzlarina yükleniyordu. Riiar ülkesine döndüiünde, yeni bir ordu hazirliklarina giriierek ülkeyi daha da fazla borca soktu. Sonra da eski müttefiki Fransa'ya saldirdi ve kisa bir süre içinde orada öldürüldü. John, hükümdarliii boyunca yapilan zarari onarmakla uiraiti ve daha da kötü bir üne sahip oldu.

Haçli Seferleri hala devam ediyordu. Bir sonraki yüzyilda bir düzineden fazla sefer düzenlendi; bunlarin arasinda en yikici olani Dördüncü Haçli Seferi'dir. Fransa'dan yola çikan ordu Venedik'te ulaiim araci ararken yine tarihte görülmemii bir "iyi fikir" bulundu. Diplomatik zekalariyla ünlü Venedikliler, Fransizlari Kutsal Topraklara götürmeden önce kendi çikarlari için Zara'yi (bugünkü Zadar) Macaristan'dan geri almak için ücretli asker olarak kiralamak istediler.

Fransizlar bu anlaimayi kabul ettiler. Zara geri alindi ve yaima edildi. Bunun sonucunda Papa tüm orduyu aforoz etti. Ondan sonra her iey kötüye gitmeye bailadi. Venedikliler, kiralik ordularina iimdi de Bizans'taki zenginlikleri anlatmaya bailadilar. Bizans imparatoru'nun tahttan indirilen bir akrabasina yardim etmek amacinin arkasina siiinan Haçlilar Konstantinopolis'e girdiler. iehri yakip yiktilar, yaimaladilar ve nüfusun hatiri sayilir bir bölümünü katlettiler. Sonra da tahta kukla bir imparator oturttular.

Haçlilarin esas amaci olan Konstantinopolis'i Türklere karii korumak tamamen birakilmiiti ve bu hain saldirinin Avrupa'ya da zarari çok büyük oldu. Sonunda, eski Bizans imparatorluiu ailesi yavai yavai bu kadim iehrin tahtina tekrar geçti, ama artik eski güç ve piriltinin sadece gölgesi vardi. imparatorluiun çöküiü ise baitakilerin o andan itibaren takindiii tutum yüzünden hizlandi.

Dördüncü haçli ordusu savaitan elde ettikleriyle geri döndü. On yil sonra papa tekrar denedi. Bu ordu Misir'da bir saldiri üssü oluiturmaya çaliiti. Bu, siradiii bir plandi ve sonunda Nil deltasinin salgin hastaliklarla dolu ortaminda gerçekleimesi mümkün olmadi.

Ama yine de çaba gösterildi. 1260'larda bölge Moiol istilasina uiradiiinda savaiçi olarak yetiitirilen kölelerden gelen bir hanedan, Memlükler Misir'i yönetiyordu. Kendi aralarindaki anlaimazliklar yüzünden haçlilarla iibirliii yapma eiilimindeydiler. iki taraf da yakinda oraya ulaimasi beklenen Moiollara karii haçlilarla birleimek istiyordu. Ancak buna gerek kalmadi çünkü Moiollar Kudüs'ü geçtikten sonra geri çekildiler.

En korkunç haçli seferlerinden biri çocuklarin katildiii haçli seferiydi. Avrupa'nin ortaçaidaki iehirleri yetim ve öksüz çocuklarla doluydu. Bazi insanlar, yetiikinlerin yapamadiklarini, çocuklarin yapacaklarina inaniyordu. Çünkü günahsiz olduklari için, kutsal topraklara ilerlerken tanri onlari koruyacakti. Binlerce Avrupali çocuk yollara döküldü. Yol boyunca hayatta kalmak için de dileniyor ve hirsizlik yapiyorlardi.

Kilise çocuklari vazgeçirmek için çaba gösterdiyse de masum bir iekilde kendilerini ortaya atmalarina hiçbir iey engel olamadi. italya kiyilarina ulaian çocuklar toplandi ve liderler gemi sahipleriyle çocuklari kutsal topraklara götürmeleri için anlaiti. Ama bu çocuklarin hepsi gemilere yüklenip Kuzey Afrika'ya götürüldü. Orada da köle olarak satildi.

Haçli seferlerinden birinde ise Fransa'nin diiina bile çikilamadi. Fransiz krali papayla iibirliii yapip ülkenin güneyinde yaiayan Albigenlere karii bir kutsal savai ilan etti. Kuzeyde yaiayan binlerce Fransiz asilzadesi de bu savaia katildi. Oluiturulan güç Provence bölgesine girdi ve Albigen olanlari da olmayanlari da öldürdü ve topraklarini ellerinden aldi.

Haçli ruhu sonunda 14. yüzyilda, Kudüs'ün Memlûk ve Osmanli saldirilarina karii koyamayip düimesiyle son buldu, yüzyil savailari, italyan iehir devletlerinin anlaimazliklari ve Büyük Salgin Haçli Seferlerini bitirdi. Sonuç korkunçtu. Bizans imparatorluiu darmadaiin oldu. Yüz binlerce insan öldü ve Müslümanlar Avrupalilari mutlaka püskürtülmesi gereken iigalciler olarak görmeyi öirendi. Savai ve özgürleimenin ardindaki olumlu fikirler her zamanki gibi hirsa, idealizm çilginliiina, dinsel bir nefrete; zalim ve uzun bir aciya dönüitü.

---

Etiketler : [ anadolu ] [ ulaiim ] [ mantik ] [ kürt ] [ phe ] [ uzlar ] [ kent ] [ açilar ] [ fransa ] [ vergi ] [ hizmet ] [ ortaçai ] [ marka ] [ lojistik ] [ nedenleri ] [ selçuklu türkleri ] [ orta a ] [ tutum ] [ misir ] [ osmanli ] [ osmanl ] [ seks ] [ yardim etme ] [ idealizm ] [ ingiltere ] [ gemi ] [ ROMA iMPARATORLUiU ] [ GEMi ] [ ticaret ] [ MANTIK ] [ iklim ] [ haber ] [ moiollar ] [ iehit ] [ sadaka ] [ selçuklular ] [ köy ] [ ortadoiu ] [ ehit ] [ kitaplar ] [ kurban ] [ MISIR ] [ malazgirt savaii ] [ sinif ] [ polis ] [ arap ] [ malazgirt sava ] [ roma imparatorluiu ] [ mektup ] [ Aslan ] [ OSMAN ] [ rap ] [ bizans ] [ Kurban ] [ nüfus ] [ ücret ] [ cret ] [ selçuklu ] [ haçli seferi ] [ gölge ] [ haçli seferleri ] [ kesinlik ] [ türk ] [ hirs ] [ roma imp ] [ londra ] [ paris ] [ Rusya ] [ rusya ] [ idea ] [ tuz ] [ pusuya ] [ afrika ] [ algi ] [ kare ] [ darma ] [ TÜRKLER ] [ ceph ] [ canlan ] [ ölümünü ] [ ital ] [ airilarinda ] [ konstantinopol ] [ kaliyordu ] [ kirler ] [ tarihç ] [ etlerinin ] [ büyüklüi ] [ amaçlarini ] [ almad ] [ ilah ] [ john ] [ SELÇUKLULAR ] [ sadakat ] [ sayilar ] [ yabanc ] [ alacakl ] [ yönetim ] [ aslan ] [ yabanci ] [ suç ] [ YAZAR ] [ ki ili ] [ ke if ] [ u ma ] [ hepsi ] [ barbar ] [ LiDER ] [ papaya ] [ göt ] [ had ] [ eklem ] [ roma imparatorlui ] [ roma imparatorlu ] [ cennet ] [ haçlilar ] [ hastaliklar ] [ OSmanli ] [ OSmanl ] [ e ticaret ] [ sikinti ] [ iibirliii ] [ devlet ] [ malazgirt ] [ anlaima ] [ kurtului ] [ kurtulu ] [ NEV ] [ italyan ] [ iövalye ] [ hirsizlik ] [ valye ] [ Türk ] [ türkler ] [ ULAiIM ] [ JiLE ] [ iehirler ] [ ehirler ] [ S O ] [ grup ] [ zeka ] [ TUZ ] [ italya ] [ kirilma ] [ prof ] [ kiliç ] [ hanedan ] [ gruplar ] [ yazar ] [ lider ] [ iehir ] [ HAÇLI SEFERLERi ] [ ehir ] [ disiplin ] [ iiddet ] [ mile ] [ iddet ] [ tahmin ] [ genler ] [ kudüs ] [ ikna ] [ mekke ] [ bizans imparatorluiu ] [ efsane ] [ NEDENLERi ] [ NEDENLER ] [ cephe ] [ engell ] [ alacaklar ] [ kurtarma ] [ OSMANLI ] [ Selçuklular ] [ ngiltere ] [ gey ] [ rete ] [ TÜRK ] [ çatiima ] [ hain ] [ üslü ] [ NÜFUS ] [ rend ] [ anlati ] [ özgür ] [ norveç ] [ norve ] [ YÖNETiMi ] [ onur ] [ fransizlar ] [ yönetimi ] [ vergiler ] [ KiTAP ] [ FRANSA ] [ yiyecek ] [ danimarka ] [ macaristan ] [ rdek ] [ LOJiSTiK ] [ teler ] [ osman ] [ MANA ] [ savailar ] [ kitap ] [ hedefler ] [ KÜRT ] [ MARKA ] [ silah ] [ asil ] [ moiol istilasi ] [ ödem ] [ asma ] [ ALLAH ] [ enlem ] [ öde ] [ Seks ] [ arzu ] [ yan k ] [ ortaça ] [ övalye ] [ SMA ] [ iskan ] [ büyüklü ] [ I IK ] [ ÇAY ] [ MiT ] [ AÇI ] [ mod ] [ çay ] [ fii ] [ edim ] [ tyne ] [ memluk ] [ iide ] [ eiim ] [ venedik ] [ pul ] [ DERi ] [ bali ] [ kÜrt ] [ Türkler ] [ yürek ] [ EFSANE ] [ dram ] [ pip ] [ Misir ] [ kmu ] [ mutlak ] [ talya ] [ etkileme ] [ SADAKA ] [ KNA ] [ moiol ] [ e im ] [ boyut ] [ barii ] [ acilar ] [ yahudi ] [ hükümdar ] [ 1071 ] [ yardim etmek ] [ elebi ] [ serf ] [ EiEK ] [ bizanslilar ] [ aÇi ] [ döner ] [ salgin hastaliklar ] [ duygular ] [ ecem ] [ hedef ] [ yüzyil savailari ] [ moi ] [ fransiz ] [ MAlazgirt Savaii ] [ Malazgirt ] [ MAlazgirt Sava ] [ MACAR ] [ konstantinopolis ] [ Köle ] [ mana ] [ ekleme ] [ ruhlar ] [ sona ] [ nedenler ] [ hac ] [ toplama ] [ kna ] [ ni an ] [ LETME ] [ hacli seferi ] [ imparator ] [ a ina ] [ devletler ] [ iaç ] [ medine ] [ ZEKA ] [ kudi ] [ kud ] [ DRAM ] [ haksi ] [ haks ] [ araci ] [ selcuklu ] [ savunmasi ] [ savunmas ] [ selçuklula ] [ kapilar ] [ MİT ] [ sila ] [ iKLiM ] [ atiima ] [ aiindan ] [ iKNA ] [ in ac ] [ KUTSAL TOPRAKLAR ] [ aida ] [ dar a ] [ nandi ] [ Ai I ] [ ingiliz ] [ fiğ ] [ selcuklular ] [ PAYLA ] [ payla ] [ iğde ] [ ortado ] [ ALİ ] [ SEKS ] [ DERĞ ] [ ileti ] [ olus ] [ cay ] [ Ingiltere ] [ ilis ] [ HASTALIKLAR ] [ korkunc ] [ katolik kilisesi ] [ ortaca ] [ TÜY ] [ HAÇLI ] [ memlükler ] [ ahs ] [ omuz ] [ tanri ] [ köle ]