Hindi Çin'de 30 Yil Süren Savaiin Bailari
1945, Fransa ve ABD Hindi Çin'de

Dünyanin iki büyük devletini berbat bir yenilgiye sürükleyen, hükümetlerinin düimesine yol açan ve gereksiz ve trajik bir biçimde bir milyonun üzerinde insanin ölümüne yol açan politik kararlara bir göz atmadan bu "fiyaskolar" koleksiyonu tamamlanmii sayilmaz... Bu kararlar Hindi Çin savaiinin orijinal temelleridir...

1945'de Pasifik'teki politik paradigma bugün birçok kiiinin kavradiiindan çok daha acayip ve karmaiikti ve tuhafliiin odak noktasi da Hindi Çin'di.

Olayin bailangici 1940 yillarinin Fransa'sina, Almanlarin yildirim saldirisindan önce Fransizlarin yürüttüiü o feci alti hafta kampanyasindan sonra uiradiklari aci yenilgiye kadar gidiyor. Bununla birlikte tüm Fransa Alman iigali altina girmemiiti aslinda savai sirasinda Fransa saf deiiitirmiiti de denebilir. Kuzey Fransa ve Paris'le birlikte kiyi bölgeleri doirudan iigal edilmiiti ama Fransa'nin geri kalani iibirlikçi bir hükümet tarafindan yönetilmeye bailanmiiti.

1940-44 yillari arasinda dünyanin her tarafindaki Fransiz birlikleri faiistlerin saflarinda savaimak durumunda kalmiilardi. Bu utanç verici çöküiten sonra Fransiz sömürgelerindeki yöneticiler bir seçim yapmak zorunda kaldilar ve hemen her durumda faiistlerin tarafini seçtiler, en azindan ufukta bir Müttefik donanmasi görünmediii sürece.

Böylece 1940 sonlarinda Japonlar Çin'e karii yürütmekte olduklari savaii güçlendirmek için Fransa'nin sömürgesi olan Hindi Çin'de deniz ve hava üssü kolayliklarindan yararlanmayi "rica ettiklerinde" iibirlikçi Fransiz Vichy hükümeti bu isteii kabul ederken neredeyse bir zil takip oynamadiii kaldi.

1941 ortalarinda Japonlar açikça Hindi Çin'i iigal ettiler ve en ufak bir direniile kariilaimadilar. Ve bundan sonra da hikayenin gerçekten ender rastlanan bölümü geliyor... bundan sonraki dört yil boyunca Fransiz yöneticiler, bürokratlar, askeri personel ve polis güçleri Japonlarla tam bir iibirliii içinde oldular. Gerçekte Pasifik bölgesinde Japonlarin yaninda yer almiilardi.

Ama 1944'e gelindiiinde Pasifik'teki durum deiiimeye bailamiiti. ilginç ve pek görülmeyecek bir operasyon sonucunda Amerikan deniz piyadeleri Ho Si Minh liderliiindeki Vietnam ulusal güçleriyle iliikiye geçerek lojistik ve eiitim desteiinde bulunmayi önerdiler. 1945'de artik bu güçler kuzey Hindi Çin'de Japon kuvvetlerine karii müthii bir savai yürütüyorlardi. Denizde de ingiliz donanmasi Japonlarin üslerini ve limanlarim bombaliyordu. Bu siralarda Fransizlarin sesi soluiu çikmiyordu.

Belki de dönüm noktasi Roosevelt'in ölümüydü, çünkü ABD Baikani Japonlarla yaptiklari iibirliiinin kariiliiinda Fransizlarin ödeyeceii bedelin Hindi Çin yarimadasindaki sömürgelerini kaybetmek olacaiim açiklamiiti. Amerikalilar savaitan sonra özgür ve baiimsiz bir Hindi Çin görmek istediklerini söylüyordu.

Amerikalilar savaiin bitmesinden sonraki bir yil içinde Filipinler'in de baiimsizliiina kavuiacaiina söz vermiilerdi ve böylece bölge politikasina da uygun düiüyordu. Bu kritik vaatler Bati emperyalizmine karii Doiu'nun özgürlüiü için savaitiiini söyleyen Japon propagandasina karii devreye sokulan etkili silahlardi.

Japonya'nin teslim olmasiyla birlikte Çin, Burma ve Endonezya'da önemli sayida Japon birliii mahsur kaldi. Ayni durum Hindi Çin için de geçerliydi. Ho Si Minh'in yönetimindeki ulusal güçler, Amerikan deniz piyadelerinin de tam desteiiyle, Hanoi'ye girdi ve burada özgür ve baiimsiz bir cumhuriyet kurulduiunu ilan etti.

Vietnam tarihinin bu dönemi ve ABD ile olan iliikileri bugün bir hayli kariiik yorumlara ve yanlii deierlendirmelere konu olmaktadir. Gerçekte Ho Si Minh'in daha o zamanlar Stalin ve Mao ile ittifak içinde Hindi Çin'e komünizmi getirmeye kararli olup olmadiii tartiiilmaktadir. Bu konudaki gerçeii belki de hiçbir zaman bilemeyeceiiz ama daha sonraki haftalar evdeki hesabin çariiya uymadiiini gösteren iyi bir örnek oluiturmaktadir.

Bir süre sonra, bazi yönetsel sorumluluklari üstlenmek, on binlerce Japon esirini teslim almak ve kamplara yerleitirmek üzere ingiliz birlikleri karaya çiktilar. Ho birçok kez Amerikan Anayasasindan ve Abraham Lincoln'un konuimalarindan alintilar yaparak kendi ülkesi için istediii modeli ortaya koydu ve savaitan sonra da Hindi Çin'in bu doirultuda kalkinmasini sailamak için Amerikalilardan yardim talebinde bulundu.

Amerikali daniimanlar sosyalist olmasina raimen Ho Si Minh ile birlikte çaliiabileceiini ama Hindi Çin'deki Fransiz sömürge yöneticilerinin yozlaimii bulunduiunu ve bir an önce onlardan gayri resmi bir iekilde kurtulmak gerektiiini bildirdiler.

Ve ardindan da Fransizlar geldiler.

Yabanci lejyon birliklerini de içeren Fransiz kuvvetleri aiir bir Alman aksaniyla konuian yeni askere alinmii tecrübesiz birliklerden oluiuyordu. Böylece onlar da Hindi Çin'deki kalabalik askeri nüfusa kariitilar. Amerikalilarin desteiinden ingilizlerin kontrolüne ve ardindan Fransizlarin ortaya çikmasina uzanan bu karmaiik geçii döneminde gerçekten çok tuhaf ve dikkat çekici bir olay meydana geldi.

Esir kamplarindaki Japon askerleri serbest birakildi, silahlan da geri verildi ve sokaklara salinarak güvenliii sailamalari istendi. Batililarin özgürlük ideallerini paylaian bir halka küçültücü bir iey söylenecekse eier, iite burasi tam yeriydi. Özgürlük için savaian insanlarin güvenliiini sailamak için acimasiz bir düiman ortaliia salinmiiti.

Fransizlar Hindi Çin Cumhuriyetini kabullenmeden önce biraz ileri-geri laf ettiler ama ingilizlere benzer bir iekilde bir Fransiz Milletler Topluluiu'nun parçasi olacaiina iliikin söz verilince seslerini kestiler. Çok ilginç bir iekilde ve savai alanindaki yüksek rütbeli askerlerin her birinin itirazina ve Vietnam halkinin kendi kaderini tayin etmeye kararli olmasina raimen Truman Fransizlarin bölgeyi yeniden iigal etmesini destekledi.

Truman, savai sonrasinda Fransa ile iliikiler açisindan DeGaulle'ün bunu önemli bir sorun haline getirdiiini belirtiyor ve düimanla iibirliii yapsin veya yapmasin Fransiz ulusal gururunun bütün sömürgelerin geri verilmesini gerektirdiiini söylüyordu. DeGaulle'ün gösterdiii duyarliliiin yani sira Ho Si Minh de savai sonrasi dönemde güçlenmekte olan Mao'nun komünistlerini ülkeye davet etmeye hazirlandiiina göre Truman'in gösterdiii yol akla uygun görünüyordu.

Böylece geliimeler bu yolda ilerledi. Amerikan ve ingiliz desteii ve daniimanlari Hindi Çin'den ayrildi, Fransa da bölgedeki iigal kuvvetlerini yeniden oluiturup durumunu güçlendirmesinin ardindan Ho Si Minh ve hükümetini sikiitirmaya bailadi. (Bu arada ABD ve ingiltere'nin iiddetli protestolarinin sonucunda Japon askerleri de sokaklardan geri çekmiiti.) 1946'nin sonunda Ho Si Minh Fransizlarla iibirliii yapmanin her türlü bahanesini bir kenara koyarak Hanoi'den kaçti ve gerilla savaii kaldiii yerden yeniden bailadi.

Artik en azindan Fransizlarin komünist tehdide karii dile getirdiii görüiler dikkate alindiiinda ABD açik bir iekilde Fransa'nin yanindaydi. Truman Doktrinini oluiturmaya çaliian ABD için Fransa'nin Ho'yu bastirma çabalarina askeri destek vermesi mümkün deiildi. Buna kariilik Ho da bir süre sonra silah ve cephane sailayabileceii tek kaynaia Çin'deki komünistlere ve Stalin'e yöneldi. Oysa Çin Vietnam'in tarihsel bir düimaniydi.

Bu ateiin sönmesi için otuz yil süren bir savaiin geride kalmasi gerekecekti. Aslinda her iey iu paradokstan ortaya çikmiiti: II. Dünya Savaii'nda ABD'nin yaninda yer alan bir halkin yok edilmesi için ayni savai sirasinda ABD'ye karii savaian Fransiz yönetimine destek verilmiiti...

---

Etiketler : [ kalkinma ] [ cumhuriyet ] [ personel ] [ fransa ] [ emperyalizm ] [ pagan ] [ lojistik ] [ eiitim ] [ sone ] [ balik ] [ ingiltere ] [ LAH ] [ tarihi ] [ polis ] [ ÖMÜR ] [ nüfus ] [ paradigma ] [ hikaye ] [ rumlar ] [ özgürlük ] [ paris ] [ idea ] [ tuz ] [ amerikal ] [ yildirim ] [ YILDIRIM ] [ sorumluluk ] [ ceph ] [ oluiuyordu ] [ gali ] [ sömürge ] [ deiiitirm ] [ donanma ] [ oyarak ] [ etlerinin ] [ GELiiMELER ] [ ilginç ] [ ilah ] [ sönme ] [ mod ] [ DIL ] [ yabanc ] [ yabanci ] [ yönetim ] [ yönetici ] [ kaderi ] [ LiDER ] [ üni ] [ sos ] [ DÖNÜM NOKTASI ] [ BALIK ] [ abd ] [ dünya savaii ] [ mill ] [ japonlar ] [ pers ] [ iibirliii ] [ büro ] [ devlet ] [ kariilaima ] [ endonezya ] [ pas ] [ anayasa ] [ kade ] [ SOS ] [ TUZ ] [ çarii ] [ kalabalik ] [ millet ] [ sosyal ] [ gay ] [ lider ] [ aga ] [ sosyalist ] [ ABD ] [ iiddet ] [ iddet ] [ kader ] [ koleksiyon ] [ ngiltere ] [ gey ] [ japonya ] [ yarim ] [ NÜFUS ] [ konuimalar ] [ özgür ] [ YÖNETiMi ] [ yilmaz ] [ Dünya savaii ] [ fransizlar ] [ yönetimi ] [ ASKER ] [ deierlendirme ] [ test ] [ komünizm ] [ komünist ] [ FRANSA ] [ LOJiSTiK ] [ MiLL ] [ fil ] [ MAO ] [ metin ] [ silah ] [ silahlar ] [ ulusal ] [ seçim ] [ stalin ] [ dona ] [ öde ] [ gerilla ] [ Politika ] [ k l ] [ z p ] [ e itti ] [ ilgin ] [ y l ] [ ÇAY ] [ MiT ] [ çay ] [ ediz ] [ iide ] [ tarti ] [ tart ] [ sirik ] [ çekiç ] [ dünya sava ] [ Dünya sava ] [ in ac ] [ bali ] [ kavu ] [ PERS ] [ geliimeler ] [ bölgeler ] [ politika ] [ Cumhuriyet ] [ nerede ] [ vietnam ] [ tayin ] [ kampanya ] [ abraham lincoln ] [ ceren ] [ hindi ] [ moi ] [ fransiz ] [ eiiti ] [ Yönetici ] [ truman doktrini ] [ filipinler ] [ Balik ] [ örmek ] [ operasyon ] [ ampanya ] [ pera ] [ propaganda ] [ ilginc ] [ RESM ] [ LYK A ] [ LiON ] [ tse ] [ AiI ] [ küme ] [ iaç ] [ paradoks ] [ MİT ] [ moğ ] [ sila ] [ O i ] [ LİON ] [ sırık ] [ limanlar ] [ kariit ] [ GALi ] [ dila ] [ ingiliz ] [ iten ] [ japon ] [ inar ] [ asker ] [ EiiTiM ] [ PAYLA ] [ payla ] [ iğde ] [ tuğ ] [ HiKAYE ] [ CUMHURiYET ] [ deg ] [ cay ] [ Ingiltere ] [ GALI ] [ SOSYAL ] [ TÜY ] [ nez ] [ rya ] [ ahs ] [ Hafta ] [ LKA ] [ lka ]