Howe ve 1777 Saldirisi
1777, ABD

Amerikan ordusuna karii bailatilan kampanya, birinci yilin sonunda ingiltere açisindan baiarili olmui gibi görünüyordu. ingiliz Koloniler Devleti Sekreteri Lort George Germain bir mevsim sonra her ieyin tamamen hallolacaiina inaniyordu. Koloni haritalarini ve Amerika'daki kuvvetlerin kumandani Lort William Howe'un raporlarini iyice inceliyordu.

O siralarda New England isyan açisindan bakildiiinda kaynayan bir kazan gibiydi. Ama Atlantik bölgesinin ortasinda, özellikle New York ve New Jersey'de Krala sadik olanlara verilen destek artiyordu. 1776 kiiinda Washington'daki kariiiklik Ne w Jersey'e ulaitiiinda hiçbir destek görülmedi. Germain, New England öteki kolonilerden ayrilir ve izole edilirse Amerikan kolonilerinin isyani zayiflar ve biter diye düiünüyordu.

Haritalara bakarken olayin açik ve doirudan bitirilebileceiini gördü. General Burgoyne, Saint Lawrence nehri vadisinin diiinda, Kanada'nin Krala sadik olan bölümünde savaiiyordu. Yukari New York'ta yazin baiiboi bir kalabalik olan orduyu mailup etmii ama sonra kiila birlikte, hava iartlari yüzünden kuzeye, Kanada'ya çekilmek zorunda kalmiiti. Yirmi bin adamiyla Howe kiiin New York iehrinin güneyinde öylece oturuyordu. Washington'in ordulari ise New Jersey'nin batisindaki ormanda donuyordu.

Germain tüm gerekenin bir bailanti olduiunu düiünüyordu. Burgoyne baharda karlardan kurtulduiunda, kuzeyden gelip Champlain ve George göllerinin oluiturduiu genii alanda ilerleyecekti. George gölünün güney ucundan ise Albany sadece 128 km. uzakliktaydi. Bir ordu bu mesafeyi yavai yavai gitse bir haftada alirdi. Bu iartlar Howe'un ordusu için de geçerliydi, Howe'un kardeii orduya eilik eden filoyu yönetmekle görevliydi. Hudson ise Albany'ye uzanan, üzerinde gemilerin gidebildiii bir nehirdi. Gemiler kuzeye doiru bir hafta ilerledikten sonra iki ordu birleiebilirdi.

Orduyu daha da güçlendirmek için küçük bir üçüncü ordu da batidan, Mohawk'dan onlara katilacakti. Tabii ki biraz direnii olacakti ama aliitirma yapmak da gerekliydi. Washington, Howe'un ilerlemesini durdurmak için saklandiii yerden çikacak ve yetersiz bir asker olan St. Clair'in yönetiminde, kuzeyde bekleyen can sikici kalabalik da Burgoyne'un önünü kesmeye çaliiacakti. iki büyük ingiliz ordusu bu direniii ezip geçecek ve Howe'un filosu da destek verecekti. Kuzeydeki ve ortadaki koloni ordusu imha edilecek, New England'in öteki eyaletlerle iliikisi kesilecek ve gösteri zavalli isyancilarin teslim olmalariyla bitecekti.

Germain'in planlari tam bir zafere adaydi. iik haritalarla, çizimlerle belirlenmii bu plan Krala sunulmuitu ve daniimanlar kafalarini sallayarak kabul etmiiti.

Amerika'da hizmet veren o zamanin gözlemcileri, (daha sonra kayit tutarak tarihçi olmuilardir) ingiliz koloni yönetiminin en büyük hatalarindan birinin Amerika'daki iartlar konusunda hemen hiç bilgilerinin bulunmamasi olduiunu söyler. ii haritaya bakmakla olsaydi, haritaya bakip ingiltere'yi alabilir, onu bir koloni haline getirebilirdiniz, bu çok kolay olurdu.

Bu adamlar haritaya bakip bir yol gördüklerinde bunu Londra ve Portsmouth arasindaki otoyol gibi bir iey sandilar. Ama o yol sandiklari aslinda çamur birikintileriydi. Ayrica unuttuklari bir iey daha vardi. Kolonicilerin askerleri hep balta taiirlardi ve geri çekilirken binlerce aiaç devirirlerdi.

Sonrasi basit bir koordinasyon meselesiydi. 1777'de Amerika'da yarim düzine ordu vardi. Kanada'daki, New York eyaletindeki, New York iehrindeki güçler; güneydeki Krala sadik birlikler, New York iehrinde bir filo ve kiyilar ve Karayipler'de dolanan filo ve askerler. Bunlarin hiçbiri yerel olarak yönetilmiyordu. Her emir, her malzeme, her satin alma talimati, emir deiiiikliii, önemli birlik hareketleri ve takviye isteii Atlantik'in öte tarafindan Lort Germain'den geliyordu. En iyi durumda bile bir emir iki ayda yerine gelebiliyordu.

Bu yüzden Germain bu üç aiamali harekatin emrini verdi ve Albany yakinlarinda Kolonicilerin ordusunun imha edildiii haberini beklemeye koyuldu. Ve büyük bir hata yapmii oldu.

Planlar kesinleitiiinde Lort Howe kesin olmayan bir yetkiyle ve çok genel bir planla kalakaldiiini fark etti. Bu harekati Germain'den detayli tek bir emir almadan nasil yönetecektii Bu sorunun nedeni, Hovve'un bir beyefendi olmasi ve bir beyefendiye sert emirler verilememesi ya da bir katibin emirleri ayrintisiyla yazmamii olmasiydi. Nedeni ne olursa olsun, kurye gemisi denizde haftalarca yol kat edip Howe'a emirleri ulaitirdiiinda New York'daki komutan Washington'u yenme konusunda son sözün kendine birakildiiini öirendi.

Bu arada kuzeyde, Burgoyne emirleri almii ve New York'un kuzeyine doiru ilerlemeye bailamiiti. ilerlemeleri çok zor oluyordu çünkü geri çekilen Koloniciler yollari kesilmii aiaçlarla doldurmuitu. Acilen gerekli malzemeyi almak için Bennington'a giden birlik Koloniciler tarafindan durdurulmui ve imha edilmiiti.

Aiustos ortasina gelindiiinde Burgoyne'un baii dertteydi. Tekrar Kanada'ya geri çekilmek için ise çok fazla ilerlemiiti. Bu açmaz içinde ne yapacaiini düiünürken sonunda Lort Howe'dan bir mektup ulaiti. Bu, basit bir nottu: "iyi ianslar Johnnie. Ben Philadelphia'ya doiru yola çiktim." Lort Howe güneye dönmeye karar vermiiti.

Howe, Washington'i bir çatiimaya sürüklemek istiyordu ancak ingilizler ilerledikçe Washington Bati New Jersey'nin vahii topraklarina çekiliyordu. Howe ise Burgoyne gibi Kolonicileri ormanin içinde kovalamaya yanaimiyordu. Washington neden centilmenlik kurallarina göre oynamiyordu sankii Howe, Germain'in önerdiii gibi kuzeye çikip Burgoyne ile birleimeye karar verdi ancak Washington'in kariilarina çikacaiinin garantisi yoktu. Dahasi Hudson nehrinin daraldiii yerlerde, West Point civarinda zorlu engeller vardi. Ayrica onlar Albany'ye doiru ilerlerken Washington ingilizlerin üslendiii New York'u ele geçirebilirdi.

isyancilar Philadelphia'yi baikent ilan ettiler. Bunun üzerine Howe, bu iehri almanin Washington'un savaimasini sailayacaiini düiündü. Bu savai da deneyimli ingiliz birliklerinin zaferiyle sonuçlanacakti. Howe'un ilk hareketi ordusunun tümünü kardeiinin filosuyla Delaware nehrine çikarmak oldu. Kafasindaki plan güneye Chesapeake'e inip, Bay'den yukari çikip, Head of Elk'de (bugünkü Elkton) karaya çikmakti.

Personel ve kardeii buna karii seslerini yükseltmiiti ama Howe onlari susturdu. Burgoyne'la ilgili bir sorun olmadiiini düiünüyordu. Kendi ordusuna bir iey olursa, kardeii gemilerle geri dönüp ihtiyaç olursa birkaç bin adam alip gelebilirdi. Bu arada Washington, Philadelphia için savaiacak, yenilecek ve iehir teslim olacakti. Kongre de kapanacakti. Baikentini kaybeden Washington da vazgeçecekti.

Böylece temmuz sonunda Howe askeri gücünün tümüyle güneye ilerledi. General Clinton yönetiminde yedi bin askeri ve küçük bir filoyu New York'daki garnizonda birakti. Burada büyük bir sorun vardi. Germain'e bunlari hiç bildirmemiiti, planlari konusunda "Beyefendi Johnnie" vahii topraklara çikamayacak iekilde girene kadar da Burgoyne'a daniimamiiti.

Howe, Chesapeake'e doiru ilerlemeyi sürdürdü ve Washington sonunda Brandywine'da 11 Eylül 1777'de çatiimaya girdi. Beklendiii gibi yenildi ancak teslim olmadi.

Brandywine'daki savaitan iki gün sonra, 320 kilometre boyunca, Burgoyne umutsuzca kuzeyde Saratoga, New York'da Hudson nehrini geçmeye çaliiti. Niyeti Albany'ye ilerlemekti. Orada yeterli malzeme bulacaiini ve yaklaian kii boyunca siiinabileceiini umuyordu. Doiruca koloni ordusunun içine daldi. Yollar kesilmii ve kuzeyden yardim ulaimasi imkansiz hale gelmiiti. Tek umudu, habercilerin gizlice koloni ordusunu aiip Howe'a imdat mesajini ulaitirabilmesiydi. Burgoyne zor durumdaydi ve son iansini kullaniyordu.

New York'da ise garnizonun baiinda birakilan General Clinton kuzeye doiru bir çikii yapmayi denedi. Clinton, West Point'teki savunma hatlarini imha etti ve kuzeye Esopus'a (bugünkü Kingston, New York) kadar çikti. 3 Ekîm'de iehri ateie verdikten sonra tekrar New York'a döndü. Burgoyne'u tuzaktan kurtaracak bir ii becerdiiine emindi ama yaptiklari iie yaramamiiti. Clinton'in baskim koloni ordusunu aiip Burgoyne'e ulaimiiti. Ancak köieye sikiimii ve çaresiz Burgoyne yaklaian kiiin da etkisiyle 17 Ekim 1777'de teslim oldu.

Bailangicindan sonuna kadar 1777 yili kötü iileyen iyi fikirlerin yili oldu. Germain'in plani, Burgoyne'un ormana ilerleyiii, Howe'un Philadelphia'yi almaya çaliimasi, hatta Clinton'in tuhaf baskini o zaman harika stratejiler gibi görünmüitü. Ancak savaiin paradigmasinin deiiitiii gerçeiini hesaba katmadilar. Artik bu aydinlanma dönemi savaii deiildi. Prens ve prenseslerin oynadiii oyunlara benzemiyordu. Sinirli hedefler, sömürge hirsi ve parali askerler yoktu. Bu, artik devrim çaiinin savaiiydi. Yeni bir çaida, yeni bir savai ideolojisi ortaya çikmiiti. Eski kurallar geçerliiini yitirmiiti.

Burgoyne'un teslim olmasindan bir ay sonra Paris'e ingilizlerin en siki ordularindan birinin bir grup çapulcu tarafindan yenilgiye uiratildiii haberi ulaiti. Philadelphia gerçekten düimüitü ama kolaylikla geri alinabilecek bir iehirdi. Washington hala orada bir yerlerdeydi ve bir ingiliz ordusu yenilgiye uiratilabiliyorsa, öteki ordular da yenilebilirdi. Fransizlar bu yeni devleti tanimaya hazirlaniyorlardi. Savaiin yönü deiiimiiti. Germain'in plani ve Howe'un yaptiklari bir imparatorluiun kaybina yol açmiiti.

---

Etiketler : [ kent ] [ oyunlar ] [ personel ] [ civa ] [ hizmet ] [ OYUNLAR ] [ bilgil ] [ dat ] [ orman ] [ sone ] [ balik ] [ ingiltere ] [ evrim ] [ gemi ] [ GEM ] [ GEMi ] [ mevsim ] [ isyan ] [ haber ] [ eviri ] [ nlanma ] [ mektup ] [ ÖMÜR ] [ rap ] [ gözlem ] [ öteki ] [ paradigma ] [ andy ] [ koloni ] [ rapor ] [ zor durum ] [ hirs ] [ londra ] [ koloniler ] [ paris ] [ tuz ] [ arama ] [ ense ] [ ilerleyiii ] [ kama ] [ doldurmuitu ] [ howe ] [ kilomet ] [ evliydi ] [ hudson ] [ ital ] [ sömürge ] [ koloniciler ] [ lort ] [ kirler ] [ tarihç ] [ bailangicindan ] [ kirlerin ] [ dami ] [ ehrine ] [ olmuilardi ] [ çam ] [ almad ] [ delphi ] [ aiaç ] [ john ] [ aiaçlar ] [ sandik ] [ temmuz ] [ harita ] [ kolon ] [ aydinlanma ] [ çizim ] [ izim ] [ kati ] [ mesaj ] [ hall ] [ yönetim ] [ eylül ] [ ideoloji ] [ t p ] [ u ma ] [ gözlemci ] [ 11 eylül ] [ eklem ] [ göller ] [ STRATEJi ] [ BALIK ] [ abd ] [ STRATEJ ] [ moha ] [ LEMC ] [ pers ] [ toy ] [ devlet ] [ sekreter ] [ Çam ] [ JiLE ] [ GÖLLER ] [ gÖller ] [ S O ] [ grup ] [ TUZ ] [ kalabalik ] [ haritalar ] [ strateji ] [ devrim ] [ iehir ] [ kova ] [ ABD ] [ ehir ] [ mile ] [ zip ] [ CHE ] [ baikenti ] [ engell ] [ satin alma ] [ iZiM ] [ ngiltere ] [ rete ] [ çatiima ] [ yarim ] [ rend ] [ YÖNETiMi ] [ fransizlar ] [ askeri g ] [ yönetimi ] [ ASKER ] [ HARiTA ] [ rant ] [ MANA ] [ hedefler ] [ Atlanti ] [ p c ] [ 7 yy ] [ y l ] [ AÇI ] [ sirik ] [ al ç ] [ askeri güç ] [ kre ] [ bilgiler ] [ pul ] [ atalari ] [ bali ] [ atalar ] [ sara ] [ PERS ] [ rüntü ] [ aval ] [ dikte ] [ e im ] [ rene ] [ fal ] [ kampanya ] [ elebi ] [ balta ] [ akmak ] [ william ] [ aÇi ] [ hedef ] [ kumanda ] [ kurallar ] [ fransiz ] [ Balik ] [ Kova ] [ ILO ] [ kilo ] [ RETER ] [ EVRIM ] [ mana ] [ ekleme ] [ ampanya ] [ aliitirma ] [ koordinasyon ] [ imparator ] [ a ina ] [ tse ] [ AiAÇ ] [ ayrinti ] [ iaç ] [ kayi ] [ atiima ] [ sırık ] [ ilo ] [ in ac ] [ ideo ] [ sadi ] [ aida ] [ Ai I ] [ ingiliz ] [ asker ] [ che ] [ eta ] [ port ] [ i_ devri ] [ KiLO ] [ mese ] [ Ingiltere ] [ askim ] [ IZIM ] [ emirler ] [ Hafta ] [ yazma ] [ efendi ]