Eksiksiz Bir Donanma Kuzeye Hareket Eder
1588, ispanyol Donanmasi

"En koyu Katolik kral" olarak bilinen ispanya krali II. Philip'in ingiltere'yi iigal etmek için bir donanma oluiturmasinin son derece mantikli nedenleri vardi. ingiltere bir Protestan ülkesiydi ve Henry'ye papa tarafindan "inancin Savunucusu" unvani verilmiiti. Politik açidan ingiltere kolonileimede ve ticarette bilinen ispanyol üstünlüiüne karii geliien tehdit edici bir güç haline geliyordu.

Daha yeni ispanya, ispanyol Hollandasindaki ayaklanmalari bastirmaya çaliiirken ingiltere ile uiraimak zorunda kalmiiti. Ayrica baita Sir Francis Drake olmak üzere ingiliz korsanlar oldukça rahatsizlik verici bir hale gelmiilerdi. Drake, Panama'daki önemli bir ispanyol kolonisini yaimalamakla kalmamii, baika ingiliz korsanlarla birlikte ispanyol hükümetinin bütçesinin büyük bir bölümünü oluituran altin ve platini taiiyan filodaki birkaç gemiyi ele geçirmiilerdi.

iigal plani basitti. Medina-Sidonia Dükü bir donanma kurmak için denizci toplayip gemiler inia ettirdi. Kirk savai gemisi ve çok sayida yemek ve su taiiyan nakliye gemisi yapildi. Savai gemileri yüksek kuleliydi ve düzinelerce kisa mesafeli ama güçlü topla donatilmiiti. Filonun asker mevcudu ise on dokuz bindi.

Bu büyük güç ispanyol Hollandasindaki savaita ispanyol ordularinin baiindaki Parma Dükü yönetimindeki daha büyük bir orduyla buluiacakti. Donanmanin esas amaci bu orduyu gemilere alip sonra da ingiltere'ye çikarma yapmakti. Eier bu baiarilirsa ingiltere'nin fethi iiten bile deiildi.

ispanyol piyade birlikleri Avrupa'nin en iyi eiitilmii ve etkili askeri gücüydü. Kiliç ve mizrak kullanimindaki becerileriyle tüm rakiplerini alt edebiliyorlardi. Sadece isviçreli savaiçilar onlarla bai edebilirdi ve ingiltere ile isviçre'nin müttefik olmamasi büyük iansti. Askerler kiyiya çiktiktan sonra ingiliz ordusunun fazla dayanamayacaii açikti. Bu da ingiltere'nin hayatta kalabilmek için saldiriyi denizde, yani Mani Denizi'nde kariilamasi gerektiii anlamina geliyordu.

ispanyol donanmasini kariilamak için ingilizler çok daha büyük bir donanma inia ettiler. Güney Umanlarinda aiaii yukari yüz altmii gemi vardi. Ama bunlar ispanyol gemilerinden çok farkliydi. Daha küçük ve daha ince gövdeliydiler. ingiliz gemileri hiz ve manevra kabiliyeti düiünülerek yapilmiiti.

ispanyol gemilerinde ise güç ve atii önemliydi. ingiliz gemilerindeki silahlar da farkliydi. ingiliz toplari uzun namlulu ve ispanyol toplarindan daha küçük kalibreliydi. Daha uzun olmalari top mermisini daha uzun mesafeye atabilmeleri anlamina geliyordu ama bu mermiler kisa menzilli ispanyol toplarinin mermilerinin yarisi kadardi.

Yani ingilizler, ispanyollarin menzili diiindan onlari vurabilecek ancak mermilerinin küçüklüiü nedeniyle kalin keresteden yapilmii ispanyol gemilerine fazla zarar veremeyeceklerdi. Küçük ingiliz gemileri zarar verebilecek kadar yakina geldiklerinde ise ispanyol toplarinin menzili içine girmii olacaklardi. Bir ingiliz gemisi ispanyol toplarindan çikan bir mermiyle bile batardi. Bu nedenle ingiltere'yi bu toplarla savunmak tartiiilamazdi bile.

ispanyol gemilerine Kanal'dan geçerlerken yanaiip çikmak da bir seçenek deiildi. Çünkü herhangi bir ispanyol gemisine yaklaiacak bir ingiliz gemisi hemen öteki ispanyol gemileri tarafindan alt edilirdi. ispanyol gemileri birbirine çok yakin ilerliyorlardi. ingilizler ispanyollari saatlerce devamli ancak etkisiz bir atei altinda tuttularsa da ingilizlerin Charles Howard tarafindan kumanda edilen uzun menzilli atiilari ispanyol donanmasinin diziliiini bozamadi. Ayrica büyüklükle ilgili bir sorun da vardi. ispanyol gemileri, ingiliz savai gemilerinden daha yüksekti ve içlerinde savaia hazir on dokuz bin asker vardi.

ingilizler ispanyol donanmasini Hollanda'ya doiru ilerleyip Parma'nin ordusuyla buluimaktan alikoyamadi. ispanya'nin kaybi çok küçüktü. Zaten o anda ingiliz donanmasini yenmeleri gerekmiyordu. Parma'nin ordusunu ingiltere'de karaya çikarmak bir ispanyol zaferinin garantisi olacakti. iiler yolunda gidiyordu ve Medina-Sidonia Dükü de bu planin baiarili olacaiina inaniyordu. Ancak bu inanç donanma Hollanda'ya ulaitiiinda ve Parma'nin askerlerinin gemilere çikmak için hazir olmadiklarini gördüiünde kayboldu. Zamanlama uymamiiti. Parma'nin kumanda ettiii binlerce askerin onlari bekleyen gemilere binmesi birkaç gün alacakti.

Yaklaian sert havadan korkan ispanyol donanmasi Calais limani yakinlarinda kiyiya demirledi. Donanma yaklaimaya cesaret edebilecek ingiliz gemilerini püskürtmeye hazir bir iekilde yerleiti. Bu gecikme ingilizlere dönemin klasik silahi olan atei gemileri hazirlama firsati verdi.

Donanmanin demir atmasindan bir gün sonra, 7 Aiustos 1588'de sekiz atei gemisi ispanyol donanmasina süzülmek üzere yola çikti. Atei gemileri, ateie verilmii siradan gemiler deiildi. Gemilerin ahiabi ve yelken bezleri ne kadar kolay yanan maddeler olsa da, o dönemde ingilizlerin kullandiii atei gemileri baitan aiaii zift, katran ve baika yanici maddelerden yapiliyordu. Ayrica içinde bu maddelerden olan variller güvertede kirilarak birakiliyor ve atei yakildiktan sonra gemilerin söndürülmesi imkansiz hale geliyordu. Düimanlarin atei gemilerini çekmemeleri için de ateiler içindeki gemilere toplar yerleitiriliyordu. Gemiciler bu atei gemilerinin mürettebati arasinda olmaktan tabii ki hoilanmiyorlardi.

Atei gemisiyle yapilan saldirida yelkenleri geminin hedefe doiru gitmesi için rüzgara göre sabitlenirdi. Sonra mürettebat gemiyi ateie verir ve küçük teknelerle gemiyi terk ederdi. Bazen rüzgar ateii söndürse de ians bu kez ingilizlerden yanaydi.

Sekiz atei gemisi siki sikiya kilitlenmii ispanyol donanmasina ulaitiiinda panik bai gösterdi. Ateiten sadece birkaç geminin zarar görmesine raimen ingilizleri uzak tutan o disiplinli düzen bozuluverdi. Gemiler kanala geliii güzel yayildi ve birkaç küçük ingiliz savai gemisi ispanyol gemilerini tek tek sardi. Böyle bir kariiiklikta hiz ve manevra kabiliyeti yüksek ingiliz gemilerinin büyük avantaji vardi. Gece çöktüiünde bir düzineden fazla büyük savai gemisi imha edilmii ve ispanyol donanmasinin gemileri genii bir alana daiilmiiti.

Hala yüzden fazla ispanyol gemisi vardi ve bu gemilerin barut ve mermileri azalmii olsa da ingilizlere güçleri yeterdi. Bu arada ispanyollar bilmiyordu ama ingilizlerin barut ve mermileri kalmamiiti. Sonuç olarak ingilizler geri çekilmek zorunda kaldiklarinda ispanyol donanmasinin geri kalani tekrar bir araya gelmeyi baiardi.

iimdi, bu hikayenin burada yer almasinin nedenine gelelim. Medina-Sidonia Dükü bir denizci deiildi ama gerçekten zorlu bir durumla kariilaimiiti. Donanmanin gücü yerindeydi ancak barut ve cephane azliii ingilizlerle tekrar kariilaimalarini zorlaitiriyordu. O civardaki tek büyük limandan çikarilmiilardi ve hava bozuyordu. Kayalik kiyilariyla Mani Denizi firtinadan saklanilacak bir yer deiildi. Ayrica artik Parma Dükünün ordusunu karaya çikarma umudu kalmamiiti.

En iyi karar, açikça görülüyor ki, ispanya'ya geri dönmek üzere yelken açmak olurdu. Kiiin daha çok gemi inia edebilir ve baharda tekrar deneyebilirlerdi. Ne yazik ki, ingiliz donanmasi hala kanalda ispanyollarin biraz aiaiisinda bekliyordu. Onlarin da kaybi vardi ve Dük tüm cephanelerini bitirdiklerini bilmiyordu. Böylece yapilacak en iyi ieyin kuzeye yelken açip ingiltere ve irlanda'yi dolaiarak güvenli bir iekilde eve dönmek olduiuna karar verdi.

ispanyollarin karari bazi kariiikliklara yol açti. Gemiler denizci ve asker doluydu. Kisa süre içinde yiyecek sikintisi bailadi. Yelken açtiklari sular ispanyol kaptanlar için yabanciydi. Bilmedikleri balik sürülerine karii kiyidan uzak, açikta seyretmek zorunda kaliyorlardi. Vahii Kuzey Denizi sakin Akdeniz sulari için yapilmii yüksek ispanyol gemileri için uygun bir yer deiildi.

iberya'nin ilik havasina aliikin adamlar donarak ölme tehlikesiyle karii kariiya kalmiilardi. Bu sorunlarin tümünün de Ötesinde, çikan ve iki hafta süren firtina ingiliz donanmasinin yapamadiiini baiardi. ispanyol donanmasinin gemilerinden yarisindan fazlasi kayalik iskoçya ve irlanda kiyilarina sürüklendi. Gemilere bir iey olmadiysa da yüzlerce asker ve denizci öldü.

Donanmadan geri kalanlar ispanya'ya döndüiünde Avrupa'nin en büyük gücü olan ispanya'nin çöküiünün bailadiii henüz daha fark edilmemiiti. ingiltere artik gemilerinin ülkeyi ispanyol donanmasina karii koruyabileceiini bilerek daha saldirgan ve kendinden emin hale gelecekti. II. Philip ise bir donanma kurmak için Yeni Dünya'dan, Amerika'dan çaldiii paralari çarçur edecekti.

iki yüzyil sonra ingiltere, üzerinde günei batmayan "Büyük Britanya imparatorluiu" olurken ispanya ise Avrupa'da önemsiz bir devlet olacakti.

Donanma güneye doiru ilerlese ve ingilizlerin ateisiz kalmii gemileriyle kariilaisa ingilizler pek bir iey yapamayacaklardi ve iigal tehdidi etkili olmaya devam edecekti. Ancak ispanyol Düküne kuzeye yelken açmak iyi bir fikir gibi gelmiiti. Bu fiyasko tarihin akiiini deiiitirdi.

---

Etiketler : [ mantik ] [ kürt ] [ protestan ] [ civa ] [ beceri ] [ ispanya ] [ nedenleri ] [ balik ] [ ingiltere ] [ ispanyollar ] [ kaya ] [ gemi ] [ GEM ] [ bütçe ] [ sard ] [ GEMi ] [ ticaret ] [ MANTIK ] [ tarihi ] [ nakliye ] [ barut ] [ libre ] [ nine ] [ öteki ] [ hikaye ] [ koloni ] [ hollanda ] [ latin ] [ koç ] [ henry ] [ verem ] [ isviçre ] [ donanmada ] [ teden ] [ ceph ] [ dükü ] [ gemici ] [ teknelerle ] [ gemisiyle ] [ ölümünü ] [ keresteden ] [ demirle ] [ kaptanla ] [ donanma ] [ atiilar ] [ düzinelerce ] [ ilah ] [ BÜTÇE ] [ kolon ] [ asik ] [ yabanc ] [ yönetim ] [ yabanci ] [ gövde ] [ M R ] [ u ma ] [ rüzgar ] [ BALIK ] [ e ticaret ] [ sikinti ] [ erhan ] [ devlet ] [ kariilaima ] [ BARUT ] [ NEV ] [ akdeniz ] [ VEREM ] [ kiliç ] [ disiplin ] [ mile ] [ panama ] [ GÖVDE ] [ NEDENLERi ] [ NEDENLER ] [ atsiz ] [ ngiltere ] [ büyük britanya imparatorluiu ] [ bului ] [ savai gemileri ] [ gövdeli ] [ okuz ] [ YÖNETiMi ] [ askeri g ] [ yönetimi ] [ ASKER ] [ test ] [ yiyecek ] [ yeni dünya ] [ SPA ] [ kanal ] [ rant ] [ fil ] [ atr ] [ yiyecek sikintisi ] [ metin ] [ KÜRT ] [ silah ] [ silahlar ] [ namlu ] [ turan ] [ dona ] [ paralar ] [ sava_ gemileri ] [ k l ] [ spa ] [ büyüklü ] [ p c ] [ KIZ ] [ MiT ] [ O Ç ] [ kina ] [ firtina ] [ tarti ] [ tart ] [ BULUi ] [ sirik ] [ askeri güç ] [ denizci ] [ DERi ] [ bali ] [ kÜrt ] [ mani denizi ] [ platin ] [ saatler ] [ teb ] [ m r ] [ inanç ] [ kule ] [ RÜZGAR ] [ kaptan ] [ hedef ] [ kumanda ] [ mani ] [ savunu ] [ tik a ] [ gelecek ] [ charles ] [ eiiti ] [ ATR ] [ Balik ] [ ILO ] [ paralari ] [ tuttu ] [ nedenler ] [ p p ] [ maddeler ] [ a ina ] [ cia ] [ panik ] [ küme ] [ iaç ] [ KLAS ] [ MİT ] [ sila ] [ imparator ] [ y n ] [ sırık ] [ iLAHi ] [ ilo ] [ ilahi ] [ kiya ] [ lahi ] [ ingiliz ] [ KLASi ] [ KLASiK ] [ iten ] [ memeler ] [ asker ] [ korsan ] [ DERĞ ] [ HiKAYE ] [ İZLE ] [ Ingiltere ] [ ermis ] [ rya ] [ Hafta ]