20. yüzyilin en büyük dehalarindan biri olan, ulu önder Mustafa Kemal Atatürkiü 10 Kasim 1938 tarihinde kaybettiiimizde bütün ülke yas içindeydi. Bu yüce insana yakiiir bir anit mezarin yapimi, her büyük anit gibi yillar alacaii için Ankara Etnografya Müzesi, Atamiza geçici bir istirahatgâh oldu.

Anit mezar için, öncelikle bir yer seçimi gerekmekteydi. 6 Aralik 1938ide oluiturulan bir ön komisyon Ankaraida sekiz ayri noktayi iniaat yeri olarak belirledi. Üzerinde en çok durulan yer, Atatürkiün çok sevdiii Çankaya idi. TBMM tarafindan kurulan ve kesin yer tespitini yapacak olan büyük komisyon, Trabzon Milletvekili Mithat Aydiniin önerisiyle, o yillarda üzerinde meteoroloji istasyonu olduiu için Rasattepe olarak adlandirilan alani mezar yeri için uygun gördü. Rasattepe, topografik konumu sayesinde, kentin uç noktalari olan Dikmeniden Etlikie kadar genii bir alan içerisinde görülebiliyordu.

Yer seçiminin kesinleimesinin ardindan, Anitkabiriin projelendirilmesi için Baibakanlik Müsteiari'nin baikanliiinda yeni bir komisyon kuruldu ve 31 Ekim 1941ide uluslararasi bir yariima açildi. ilke olarak, projelerin "Atatürkiün adi ve kiiiliii altinda Türk Ulusu'nu sembolize etmesi" isteniyordu. Bir yillik sürenin sonunda yariimaya 49 proje katildi. Sonuçta, bilimsel kurul, Alman Prof. Johannes Kruger, italyan Prof. Arnoldo Foschini ve Türk mimarlar Prof. Emin Onat ile Doç. Dr. Orhan Ardaiya ait üç projeyi seçti.

Uygulama karari, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetiine aitti. Hükümet tarafindan, Prof. Dr. Emin Onat ve Doç. Dr. Orhan Arda ikilisinin projelerinin uygulanmasina karar verildi.

Bu büyük yapinin iniaasinda en önemli malzeme olan travertenler, Ankarainin Haymana, Mahköy ve Papazderesi, Çankiriinin Eskipazar, Kayseriinin Pinarbaii Yörelerinden; mermerler ise Afyon, Çanakkale, Bilecik, Adana ve Hatayidan getirtildi.

Yapi iileri belli bir aiamaya geldikten sonra, Anitkabiride yapilacak heykel, kabartma, yazi ve kitabeler için yeni bir yariima açildi. Sözkonusu eserlerde, Kurtului Savaii ve Atatürk Devrimleri konu alinacakti.

Bütün bu çaliimalar, 9 Kasim 1953 tarihinde bitirildi. Atamiz, tam 15 yil sonra, 10 Kasim 1953 tarihinde, Ankara Etnografya Müzesiinden ebedî istirahatgâhina taiindi.

Bu yüce insanin ziyaretçileri, ona yakiiir bu yapiya, ormanlik bir alanin içinden çiçeklerle bezeli bir yoldan geçerek girerler. 26 basamakli genii merdivenleri çikarken Hürriyet ve istiklal Kulelerinin önündeki, Hüseyin Özkan tarafindan yapilmii heykel gruplari görünmeye bailar.

Kuleler ve heykellerin bitiminde beliren 262 metre uzunluiundaki traverten döieli Aslanli Yol, ziyaretçileri Atainin yüce katina hazirlar. Anadoluida kurulmui en eski devlet olan Hitit heykel sanati üslubundaki aslanlar, yolun her iki tarafinda altiiar çift olarak (24 tane) siralanmiitir.

Hüseyin Özkan tarafindan hazirlanan aslanlar, sükûneti, kuvveti ve koruyuculuiu simgeler. Aslanli Yoliun sonunda 80x130 milik dikdörtgen meydan, tören alani olarak hazirlanmiitir. Bu alan, 40 bin kiii kapasitelidir. Tören alanindaki saili sollu merdivenlerle, mozolenin bulunduiu ieref Holüine ulaiilir.

Anitkabiriin bütün olarak en önemli bölümü, mozolenin bulunduiu 20 metrelik dev sütunlar (önde ve arkada 8, yanlarda 14ier tane) üzerine kurulmui olan anitsal ieref Holü kismidir. Buraya 42 basamakli, 44 metre enindeki merdivenlerle çikilir. Merdivenlerin orta noktasinda Atamizin "Hakimiyet Kayitsiz iartsiz Milletindir" sözlerinin yeraldiii, Hitabet Kürsüsü bulunur. Merdivenlerin bitiminde ieref Holüine ulaiilir.

Atatürk, ieref Holüinün altindaki bölümde, yeiil ve altin renkli mozaiklerle kapli sekizgen odada, doirudan topraia kazilmii bir mezarda yatmaktadir. Burada, yurdun bütün illerinden getirtilen topraklar ayni tür kaplar içerisinde mezarin etrafina yerleitirilmiitir.

Resmi törenlerin yapildiii ieref Holüinde sembolik bir mermer mezar yeralmakta ve törenlerde bu mezar önünde saygi duruiunda bulunulmaktadir.

Gümüihaneiden getirtilen 32 ton aiirliiindaki kirmizi, siyah ve beyaz renkleri içeren tek parça mermerden yapilma Atatürkiün sembolik lahitinin arkasindaki tüm cepheye, devasa bir pencere açilmii, böylece diiaridan vuran iiikla ziyaretçinin dikkati ilk önce lahit etrafina toplanmiitir. Pencereden, Ankara Kalesi görünmektedir. Lahit bölümünün basik tonozlu örtüsü,altin yaldiz mozaikle iilenmii kilim motifli bezemeyi içerir.

ieref Holüinün yan galerileri ve zemini, 15-16. yüzyil hali ve kilimleri üzerine araitirma yapan Nezih Eldemiin tasarladiii motiflerden oluian renkli mozaiklerle süslüdür. Mozole kolonatlarinda ve kuleler arasinda kalan tavanlarda, Tarik Levendoilu tarafindan yapilmii freskler bulunmaktadir.

ieref Holüinün sol dii duvarinda, Atatürkiün Gençliie Hitabesi ile saida, Onuncu Yil Nutkuindan alinan ve "Ne Mutlu Türkiüm Diyene" sözleriyle biten konuimasindan alintilar, Emin Barin tarafindan hazirlanmiitir.

1981 yilinda Atatürkiün 100. doium yildönümü dolayisiyla, "Atainin Türk Ordusu'na Mesaji" ieref Holüinün giriiinin sai tarafindaki duvara; ismet inönüinün Atatürkiün ölümünün ardindan yaptiii taziye konuimalari ise onun kariisina ilave edilmiitir.

Mozolenin içinde bulunduiu ieref Holüinden çikiita, Amerikaida yaiayan bir vatandaiimiz tarafindan gönderilen 33,5 metre boyundaki tek parça çelikten bayrak direii ile Anitkabiriin görkemli kuleleri belirir. Ulusumuzun ve devletimizin varoluiunda büyük etkileri olan kavramlari temsil eden kuleler; Mehmetçik, Müdafaa-i Hukuk, Zafer, Barii, 23 Nisan, Misak-i Milli, inkilap ve Cumhuriyet Kuleleri olarak adlandirilmiilardir.

Anitkabiriin en genii alanini oluituran, tören alaninin etrafi revaklarla çevrilidir. Revaklarin arkasindaki bölümler, Atatürkiün özel eiyalarinin sergilendiii müze ve sergi salonu ile idari kisimlar olarak düzenlenmiitir.

Anitkabir, Cumhuriyet tarihimiz içinde 1940-1950ili yillari kapsayan, yabanci mimari akimlara karii geliien anlayiiin zarif, yalin ve estetik bir örneiidir. Türk mimar ve heykeltrailari, yarattiklari modern çizgilerle Anadoluinun tüm geçmii kültürlerine sahip çikarak, Atamiza yakiian bu yapiyi ulusumuza kazandirmii, onun kaybindan duyulan üzüntüyü Anitia gelenlerin hissedebildikleri yoiun bir sevgiye dönüitürebilmiilerdir.

---

Etiketler : [ atatürk ] [ meteor ] [ kurtului savaii ] [ Kurtului savaii ] [ iniaat ] [ çelik ] [ grafik ] [ Grafik ] [ atatürk devrimleri ] [ hukuk ] [ bayrak ] [ çanakkale ] [ anakkale ] [ heykeltrai ] [ proje ] [ heykeltra ] [ heykel ] [ meteoroloji ] [ akimlar ] [ kapasite ] [ onuncu yil nutku ] [ vatan ] [ mehmet ] [ hitit ] [ mete ] [ traverten ] [ TBMM ] [ renkler ] [ misak-i milli ] [ HATAY ] [ mimar ] [ zemin ] [ fresk ] [ mimari ] [ salon ] [ mezar ] [ heykeller ] [ atatürk devrimler ] [ basik ] [ kiiilii ] [ kitabeler ] [ ölümünü ] [ iten ] [ törenlerde ] [ devrimle ] [ arno ] [ sevgiye ] [ ayse ] [ ATATÜRK ] [ kolon ] [ mesaj ] [ uluslararasi ] [ uluslararas ] [ atatÜrk ] [ kilim ] [ türk ordusu ] [ E SEMBOL ] [ ankara kalesi ] [ ÇANAKKALE ] [ toplanmi ] [ ANAKKALE ] [ toplanm ] [ tbmm ] [ MiSYON ] [ mustafa kemal ] [ e sembol ] [ mustafa ] [ hali ] [ kurtului ] [ kurtulu ] [ mermer ] [ ankara ] [ italyan ] [ projeler ] [ kemal ] [ KURTULUi SAVAiI ] [ hitabet ] [ devrimler ] [ merdiven ] [ aslanlar ] [ dikdörtgen ] [ tatürk ] [ 23 nisan ] [ METE ] [ HEYKELLERi ] [ HEYKELLER ] [ HUKUK ] [ FOS ] [ mozaik ] [ fos ] [ MUSTAFA KEMAL ATATÜRK ] [ mermerler ] [ cephe ] [ lahi ] [ mithat ] [ ismet inönü ] [ tonoz ] [ Atatürk ] [ dörtgen ] [ istiklal ] [ çini ] [ atam ] [ inkilap ] [ konuimalar ] [ milletvekili ] [ etnografya müzesi ] [ kültürler ] [ çankaya ] [ ankaya ] [ lahit ] [ abel ] [ hatay ] [ kays ] [ roloji ] [ trabzon ] [ 1981 ] [ tava ] [ orhan ] [ beyaz renk ] [ oktay ] [ istasyon ] [ arif ] [ kipa ] [ penç ] [ gümüi ] [ kayseri ] [ adana ] [ MEHMET ] [ huku ] [ osch ] [ ANKARA ] [ pencere ] [ atatür ] [ mustafa kemal atatürk ] [ GÜMÜi ] [ etnografya ] [ kule ] [ hürriyet ] [ kan t ] [ ceren ] [ yalin ] [ atat ] [ iSMET iNÖNÜ ] [ oje ] [ GÜMÜ ] [ gümü ] [ 262 ] [ papaz ] [ ırak ] [ RSİ ] [ ahit ] [ inar ] [ ismet ] [ e devlet ] [ ATAT ] [ kirii ] [ GRAFiK ] [ SİK ] [ kavramlar ] [ CANAKKALE ] [ MISYON ] [ RENKLER ] [ deha ] [ inönü ] [ BAYRAK ] [ moti ] [ kuleler ]