Sevr Antlaimasi'ni Türklere kabul ettirmeyi gaye edinen ingilizler, Sakarya'dan sonra bailattiklari diplomatik giriiimleri bir süre daha devam ettirmiilerdir. Ancak TBMM Hükümeti Misak-i Milli'den ödün vermek niyetinde deiildirler. Sakarya yenilgisinden sonra müdafaa durumuna geçmek zorunda kalan Yunan ordusu, Eskiiehir-Afyonkarahisar hattina geri çekilerek, gerekli korunma tedbirlerini alirken, Türk Genel Kurmayi Yunanlilar toparlanmadan taarruza geçilmesi düiüncesindedir.

14-15 Eylül 1921 tarihinden geçerli olmak üzere seferberlik ilan edilerek, 1899, 1900,1901 doiumlular silah altina alinmii, ordunun asker eksiii tamamlanmiitir. Türk kuvvetlerinin araç ve malzeme eksikleri de çeiitli kaynaklardan tamamlanmaya çaliiilmiitir. Baita istanbul'daki silah depolarindan büyük fedakarliklarla kaçirilan silahlar, inebolu üzerinden Anadolu'ya nakledilmiitir.

itilaf Devletlerinden kamalari alinarak iie yaramaz hale getirilen Türk toplari, ilkel aletlerle kullanilir hale getirilmiitir. Sikintisi çekilen bazi silahlar da Ruslardan, italyanlardan ve Fransizlardan satin alinarak kariilanmaya çaliiilmiitir. 6 Mayis 1922'de baikomutanlik süresi uzatilan M. Kemal Paia, artik taaruza geçilmesi düiüncesindedir. M. Kemal bu düiüncesini Haziran ortalarinda Genel Kurmay Baikani Fevzi Paia, Savunma Bakani Kazim Özalp ve Bati Cephesi Komutani ismet Paialara açmii ve 15 Aiustosa kadar hazirliklarin tamamlanmasi kararlaitirilmiitir.

TBMM bu hazirliklari yürütürken, bariii engelleyen taraf durumuna düimemek için, diplomatik çabalari sürdürmüi ve Fethi Okyar'i Avrupa'ya göndermiitir. ingiltere'nin barii yolunu tamamen kapatmasi, iimdiye kadar ertelenen taarruz kararinin uygulamaya konmasini kaçinilmaz kilmiitir. 26 Aiustosta Türk topçusunun bailattiii taarruzda Türk ordusu, Yunan kuvvetlerinin büyük bölümünü yok etmii, kaçabilenler de 1 eylül 1922 günü Atatürk'ün verdiii "Ordular! ilk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!" emriyle, Türk kuvvetlerinin takibi altina alinmiitir.

9 Eylülde Yunanlilar izmir'den çikarilmii, 9 Eylülden 18 Eylüle kadar da Bati Anadolu'nun Yunan istilasindan temizlenmesi iilemi gerçekleimiitir. Böylece 26 Aiustosta bailayan Büyük Taarruz, 15-20 gün gibi kisa bir sürede 200.000 kiiilik Yunan ordusunun yok edilmesi ile sonuçlanmiitir.

Bu zafer, islam dünyasinda Hiristiyanliia karii bir baiari olarak deierlendirilmiitir. Asirlardan beri Batililarin "iark Meselesi" adi altinda, Müslüman Türkleri Anadolu'dan atmaya yönelik hedefleri bu zaferle sonuçsuz birakilmiitir.

Güney Cephesi ve Fransizlarla Savailar

Mütarekeden sonra itilaf Devletleri, Güney Anadolu'da askeri harekatlarini durdurmamiilardir. ingilizler önce; Musul, iskenderun, Kilis ve Antep'i ardindan da Marai ve Urfa'yi iigal etmiilerdir. Fransizlar ise Adana, Mersin ve Osmaniye'yi iigal etmiilerdir.

Fransiz iigali altinda yaiayan Ermenilerin Türklere yönelik taikinlilari bölge halkini derinden yaralamiitir. 15 eylül 1919'da ingiltere ve Fransa arasinda Ortadoiu'nun paylaiimi konusunda yeni bir anlaima yapilmii, bu anlaima ile ingilizler daha önce iigal ettikleri Antep, Urfa ve Marai'tan çekilerek, buralari da Fransiz iigaline terk etmiilerdir. Antep, Urfa ve Marai'ta da Fransizlarin Ermenileri Türklere karii kullanma politikasi uygulamalari, bu bölgelerde halki galeyana itmiitir.

Bu geliime Milli Mücadele'de Güney Cephesi'nin oluimasina zemin oluiturmuitur. Marai, Urfa, Antep ve Adana'da Kuva-yi Milliye, Fransizlara aiir darbe indirmii ve Fransizlardan yüz bulan Ermenilerin bu darbelerle yöredeki hayalleri sonuçsuz kalmiitir.

Sakarya zaferinden sonra ianslarini fazla zorlamak istemeyen Fransizlar, Ankara Hükümeti ile anlaimaya karar vermiitir. Bu doirultuda Fransizlarla yapilan Ankara itilafnamesi ile Fransizlar; iigalleri altinda bulundurduklari Türk topraklarindan (Antakya hariç) çekileceklerdir. ikinci olarak da iskenderun ve Antakya'da özel bir idare kurulacak, buradaki Türkler, kültürlerini geliitirme konusunda serbest kalacaklar ve burada resmi dil Türkçe olacaktir.

Fransizlarla 30 Mayis 1920'de yapilan 20 günlük ateikes anlaimasindan sonra, 20 Ekim 1921'de imzalanan Ankara itilafnamesi ile Fransizlar artik Misak-i Milli'yi kabul etmiilerdir. Ankara itilafnamesi'yle Türkler ve Fransizlar arasindaki savailar sona ermii, Türkiye'nin Bati dünyasi nazarinda yeri daha da güçlenmiitir.

Bu antlaimadan sonra Fransizlar gizlice Milli Mücadele'yi destekledikleri için, Türkiye'yi silah bulma bakimindan Sovyetlerin tekelinden kurtarmiitir. Güneyde serbest kalan Türk ordularinin Bati'ya kaydirilmasi ve özellikle Büyük Taarruz'da kullanilmasi, Anakara itilafnamesi ile mümkün olmuitur.

---

Etiketler : [ atatürk ] [ izmir ] [ mani ] [ iark meselesi ] [ türkçe ] [ aruz ] [ ark meselesi ] [ 1920 ] [ büyük taarruz ] [ defi ] [ milli mücadele ] [ islam ] [ ortadoiu ] [ fedakarlik ] [ sevr antlaimasi ] [ musul ] [ 9 eylül ] [ TBMM ] [ Ermeni ] [ misak-i milli ] [ anakar ] [ zemin ] [ kama ] [ gall ] [ ceph ] [ ölümünü ] [ gali ] [ TÜRKLER ] [ ATATÜRK ] [ sevr ] [ marai ] [ mara ] [ alacakl ] [ atatÜrk ] [ güney cephesi ] [ türk ordusu ] [ haziran ] [ ermeni ] [ 1901 ] [ tbmm ] [ antep ] [ nazar ] [ iskender ] [ skender ] [ GALLER ] [ bolu ] [ ankara ] [ italyan ] [ kemal ] [ türkler ] [ akdeniz ] [ depo ] [ darbe ] [ tatürk ] [ 1900 ] [ cephe ] [ mersin ] [ alacaklar ] [ bati cephesi ] [ Atatürk ] [ BATI CEPHESi ] [ BATI CEPHES ] [ fethi okyar ] [ kültürler ] [ sovyetler ] [ fransizlar ] [ Antakya ] [ tekeli ] [ TEKEL ] [ hedefler ] [ enderun ] [ silahlar ] [ iark ] [ _ark meselesi ] [ ruslar ] [ iZM ] [ osmaniye ] [ adana ] [ Türkler ] [ aimaia ] [ yunanlilar ] [ ANKARA ] [ resmi dil ] [ atatür ] [ tekel ] [ SEVR ANT ] [ name ] [ DARBE ] [ kazim ] [ atat ] [ bulan ] [ ermeniler ] [ karya ] [ akü ] [ LYK A ] [ Akı ] [ inar ] [ ismet ] [ ATAT ] [ ortado ] [ azim ] [ tuğ ] [ aialar ] [ özal ] [ akı ] [ itilaf ] [ kamalar ]