Osmanli Devleti 20. yüzyila geçmiiin aiir yükünün yorgunluiu altinda girmiitir. Avrupa ise 1815ite tesis etmeye çaliitiklari "Avrupa Birliiiinin" sahte tebessümlerini yoketmeye bailayan korkunç bir silahlanma yariiinin gölgesi altindadir.

Silahlanma yariii, devletlerarasi rekabet, ekonomik ve psikolojik üstünlük iddialari, 1914 yilinda, dünyanin o zamana kadar gördüiü en korkunç ve yikici savaii bailatmiitir. Savai tüm dünyayi kapsamii, o zamana kadar bilinmeyen toplu imha silahlari kullanilmii ve sonuçta milyonlarca insan ölmüitür.

Savaia kim neden girdiiini bilmeden, bu kargaiaya sürüklenmiitir. Müslüman bir Hintli ya da bir Misirli, Osmanli'ya karii savaiirken; bir Osmanli da daha bei yil önce kendi topraiini iigal etmii olan bir Avusturyali askerle yan yana çarpiiabilmiitir.

Osmanli Devleti, bailangiçta tarafsiz kalmayi baiarabilmiitir. Ancak daha sonra Devlet'in, itilaf Devletleri nezdinde yaptiii çabalarin boia çikmasiyla, Alman yandailiiina doiru bir gidiiat bailamiitir. Buna bir de Enver Paiainin kaybedilen topraklari geri alma isteii ve Almanlara olan aiiri güveni eklenince, modern zamanlarin en yikici savaiina Osmanli Devleti de sürüklenmiitir.

Özellikle, Almanyainin istanbul Büyükelçisi Baron von Wangenheimiin ittihat ve Terakki üyeleri üzerinde büyük nüfuzu vardi. Wangenheim, Osmanlilarin 1. Dünya Savaii'na girmeleri için aktif olarak çaliimii ve sonunda istediiini baiarmiitir. 2 Aiustos 1914ite imzalanan Osmanli-Almanya ittifaki, çok geçmeden sonuç vermii, 29-30 Ekim 1914 tarihinde, Odesa ve Sivastopoliun bombalanmasiyla Osmanli Devleti resmen savaia girmiitir.

Ancak, Mustafa Kemal ve bazi aydinlar bu savaiin Osmanli Devleti için iyi sonuç vereceiine inanmiyorlardi. O, müttefiklerimizin savaii kazanacaiina ihtimal vermediii gibi, Osmanli Ordularinin komuta zincirinin, Almanlarin eline teslim edilmesinden rahatsiz olmuitur. Bu duruma, elinden geldiii kadar karii çikmii ancak Oinun düiünceleri Enver Paia ve kurmaylari tarafindan dikkate alinmamiitir. Mustafa Kemal, tarihte eiine ve benzerine rastlanmayan bu savaiin büyük millet ve hükümetlerin kaderini tayin edeceiine inanmaktadir.

Savaiin sonunda Mustafa Kemaliin tahminleri tamamen doiru çikmii; ittifak Devletleri yenilgiye uiramii, bu savaia katilip da eski düzenini muhafaza edebilen hiçbir devlet kalmamiitir.

Çanakkale Cephesi

Çanakkale Boiaziini ele geçirerek istanbuliu iigale ve Osmanli Devleti'ni ortadan kaldirmaya yönelik ilk teiebbüs, 1807ide Napolyon Savailari sirasinda Rusyaiya yardimin bir çabasi olarak, Amiral Sir John Duckwort tarafindan gerçekleitirilmeye çaliiilmii ancak istenilen sonuç alinamamiiti.

Daha sonra 1904ite, ingiliz Donanma Amirali 1. Lord Fisher, Çanakkale Boiaziini zorla geçme meselesini incelemii, sonunda bu iiin çok tehlikeli olacaii sonucuna varmiiti. 1906ida ingilizler tarafindan yeni bir araitirma yapilmii ve sonunda böyle bir saldirinin yapilamayacaii kanaatine varilmiiti. 1911-12ide Yunanlilar da benzer bir proje üretmiilerse de onlarin planlari, kara harekatini içermesi ve çok sayida askere ihtiyaç olmasi sebebiyle uygulamaya konulamamiiti.

Çanakkale Boiaziina karii askeri bir operasyon teiebbüsü daha 1914 Aiustosu'nda düiünülmeye bailanmiitir. Ancak, Osmanli Devleti tarafsiz olduiu için bu harekât yapilamamiitir. Osmanli Devletiinin savaia katilmasiyla, boiazlarin ele geçirilmesi konusu ciddiyetle ele alinmaya bailanmiitir. Bu defa da ilAn edilen saval çairisinin ne gibi sonuçlar ortaya çikaracaii bilinmediiinden, Çanakkaleide bir cephe açilmasina tereddütle yaklaiilmiitir.

ingiliz Parlamentosu'nda, Çanakkaleide yeni bir cephe açilmasi konusunda sert tartiimalar olmuitur. Sonunda bu fikrin bailica mimari olan ingiliz Bahriye Bakani Wiston Churchilliin önerisi kabul edilerek, cephenin açilmasina karar verilmiitir. Churchillie göre; "Çanakkaleiye asker sevkedilirse istanbuliu almak mümkün olabilecekti".

Çaliimalara bailayan Churchill, yeni açilacak cephe ile ilgili planlari hazirlayan bölgedeki ingiliz Komutani Amiral Cardenie fikrini sorduiunda Carden, 11 Ocak tarihli telgrafla, "düimanin moral durumuna baili olarak harekâtin bir ay alabileceiini" bildirmiitir.

Bailangiçta Çanakkaleide bir cephe açilmasina taraftar gibi görünen Amiral Fisher, 25 Ocak 1915ite Churchillie gönderdiii raporunda; bu harekâtin imkansiz olduiunu ve baiari elde etmenin çok zor olacaiini, cephenin açilmasinin kuvvetleri daiitmak demek olduiunu, donanmanin tehdit unsuru olarak kullanilmasinin daha uygun olacaiini belirtmiitir.

Fisher, bu düiüncesinde yalniz deiildi, 12 Mart 1915ite Çanakkale Cephesi, ingiliz Kuvvetleri Komutanliii'na atanan Hamilton, yolda, kurmayi Aspinalie, "iansiz bir serüven olacak bu.. Karimi, iapkasinin tülünün üstünden öptüm", demiitir.

ingiliz kamuoyu da bu hareketin sonuçlarini merak ediyordu. Dönemin taninmii genç iairi Robert Brookeiin düiünceleri sanki ingilizlerin hislerine tercüman oluyordu: "inanilmayacak kadar güzel bir iey bu. Kaderimizin bize bu kadar yardimci olacaiini tasavvur edemezdim. Demek Galata Kulesi 15ilik toplarimizin altinda paramparça olacak. Demek deniz, top gümbürtüleriyle kana boyanip, lei gibi olacak. Demek Ayasofyainin mozaiklerini, lokumlari, halilari yaimalayacaiim. Demek ki bizler, tarihte bir çaiin dönüm noktasi yaratacaiiz. Oh.. Tanrim! Hayatimda bu kadar mutlu olamamiitim! Hiç bu kadar tam bir mutluluk hissetmemiitim. Tamamen bir yöne akan bir irmak gibi! Birden anladim ki, çocukluiumdan beri hayatimin tek arzusu istanbulia karii askeri bir harekâta katilmakmii .."

Mehmetçik

Çanakkale Savaiiinda Mehmetçik, insan üstü bir gayretle savaimiitir. Mehmetçik, kendisine verilen görevleri eksiksiz yerine getirmii, bu uiurda binlercesi iehit olmuitur. Mehmetçik, öyle insan üstü bir gayret sarfetmiitir ki, birçok baiari, insan üstü metafizik olaylarla açiklanmiitir.

Bu konuya ait anlatilan en ilginç olaylardan biri, bir ingiliz alayinin kayboluiudur. ingiliz resmi kayitlarina da geçmii olan bu olayda; bir alay, Yeni Zellandali asker, 21 Aiustos günü Korudaii üzerindeki bir bulut kümesi içine girip gözden kaybolur ve bulutlarin havaya yükselmesinin ardindan bölgedeki askerlerin tamaminin kaybolduiu görülmüitür.

ingilizler 1918ilere kadar bu alayin akibeti hakkinda Türk makamlarindan bilgi istemiise de, Osmanli Devleti, savai kayitlarinda bu birliie ait bir bilgiye rastlanmadiiini ifade etmiitir. Çanakkaleide her tai, her aiaç, her dere, bir olaianüstülüie sahne olmuitur. Her biri kutsallaian; Dervii Ali, Ezineli Yahya Çavui, Mehmet Çavui, Bekir Çavui, Asteimen Muzaffer, Haci Mesut, 276 kiloluk top mermisini topun namlusuna süren Seyyit, Çanakkaleide Mehmetçik'in kahramanliklarinin somut örnekleridir.

Çanakkaleide sadece adlarini bildiklerimiz deiil, adlarini bilmediiimiz binlerce Mehmetçik de ayni kahramanlik ve fedakârlikla savaimiitir. Mehmetçik, bu savaita iehit olacaiini bilmektedir. iehitliii en büyük mertebe kabul etmektedir. Boyabatli Aiik Mustafa iehit olduiunda, üzerinden çikan Çanakkale Destani adli eserinin iu dizeleri bu duyguyu en güzel iekilde açiklamiitir: "Bugün vatan, bizden razi olacak Nefer iehit, ordu gazi olacak".

Çanakkale Savaiiinin büyüklüiünü ve Mehmetçik'in nasil bir kahramanlik sergilediiini anlamak için istatistiklere bakmak yeterlidir. 18 Mart Savaii'nda sadece Dardanos tabyasina, her birinde 10-15.000 iarapnel bulunan 4.000 gülle atilmiitir. Bu derece yoiun ateie raimen Mehmetçik hiçbir yilginlik göstermeden cehennemi bir atei altinda dayanmayi bilmii ve düimana geçit vermemiitir.

Yalnizca Ariburnu Muharebelerinde, düimanin ilerlemesini önlemek için 20.000 iehit verilmiitir. 6, 7, 9 Mayis saldirilarinda, ingiliz ve Fransiz Kuvvetleri, 50.000 kiii ve 72 kara topuna sahipken, Türkler 30.000 kiii ve 56 topa sahip olmalarina raimen düiman baiari sailayamamiitir.

6 Aiustos 1915ite, ingilizler saldiriya geçtiklerinde Ariburnuinda Türk Kuvvetleri 19.000, ingilizlerinki ise 37.000 kiii idi. Suvla-Anafartalar Bölgesi'nde ise 2.500 Türkie karii 26.000 ingiliz, yani 11 misli bir kuvvetle saldirilmiitir. Bu üstünlüklerine raimen düiman, bir türlü istediii baiariyi elde edememiitir.

Çanakkale Muharebeleriinde iki tarafta aiir kayiplar vermiitir. ingilizler, savai alanina 459.000 insan getirmiiler ve bundan 119.000 ölü ve yarali verilmiitir. Ayrica 100.000 hasta ve güçsüz insan geri gönderilmiitir. Fransizlarin kullandiklari insan sayisi toplam 80.000ie ulaimiitir. Kayiplari 26.000ii bulmuitur. Türkler ise 66.000 ölü ve 152.000 yarali vermiilerdir. Bu yaralilarin 110.000ii aiir yarali veya bir daha savaimayacak durumda olanlardan oluimaktadir.

Ve Sonuç

Çanakkale Savailari sadece Dünya Savaii'nda bir cephe olarak algilanmamalidir. Çanakkale Savailari, Türkiye Topraklari'nda cereyan etmiise de sonuçlari itibariyle savaia uzaktan yakindan katilmii tüm ülkeleri ve geleceklerini etkilemiitir. Bu yönüyle dünya tarihi içinde önemli bir dönüm noktasidir.

Büyük ümitlerle Çanakkaleiye saldiran ve kesin zafer kazanacaklarina inanan ingilizler, Geliboluiyu boialtmaya ancak iki ayda karar verebilmiilerdir. Çünkü, hiç kimse bu büyük yenilginin sorumluluiunu almak istememiitir. Yaiaminda büyük baiarilara imza atmii olan Churchill bu savai için, "yegâne mailup olduium savai" ifadesini kullanmiitir. Çünkü, Geliboluiyu boialtmak hem bu karari veren siyasetçinin hem de ingiltereinin ieref ve haysiyetine büyük bir darbe olmuitur.

Bu yenilgiden sonra özellikle islam Ülkelerinde, ingiliz Hükümeti'ne karii bir takim isyanlar bailamiitir. Çanakkale Savailariinda yenilgiye uirayan ingiliz Hükümeti, ingiliz Meclisi'nde desteiini yitirmii; bunun sonucunda Muhafazakâr Parti ile koalisyona girmek zorunda kalmii, ingiltere, siyasi istikrarsizliia sürüklenmiitir.

Kurtului Savaii sonrasi yeni bir Türk-ingiliz çarpiimasi gündeme geldiiinde Çanakkale yenilgisi ve Mehmetçik'in savai gücü akillara gelmii, baita Çanakkaleide savaia katilanlar olmak üzere Türklerle yeni bir savai istenmemiitir. Bu sebeple, ingiliz kamuoyunda yapilan savai taraftari kampanyalar baiarisiz olmui ve bilindiii gibi Türk Kuvvetleri, ingiliz iigali altindaki bölgeleri savai yapmadan devralmiitir.

Yillarca sonra, sömürgecilere karii baiimsizlik savaii veren Cezayir ve Tunusitaki Müslümanlarin göisünde çok defa Türk Bayraii ile Atatürkiün resimleri bulunmuitur. Bu durum Çanakkale Savailariinin ve bu savailarda Mustafa Kemaliin gösterdiii azim ve kararliliiin, dünyadaki diier milletleri ne derece etkilediiinin ibret verici belgesidir.

Çanakkale Zaferi, bir bakima Asyaida esaret altindaki ülkelerin, Bati zihniyetine karii kazandiii bir zaferdir. Buradaki sinirsiz vatan sevgisi ve milliyetçilik duygulari, teknik ve zenginliii yenmiitir.

Çanakkaleide Mustafa Kemaliin tarih sahnesine çikiii bailamiitir. Türkiye Cumhuriyetiinin kuruluiunu sailayan milli mücadele ruhu, Çanakkaleiden kaynaklanmiitir. Anadolu ve Trakyainin, Türklerin vatani olduiunu dünyaya kabul ettirilmiitir. Kurtului Savaiiinin kazanilmasinda bu inancin rolü olmuitur.

Millet-devlet-coirafya arasindaki siki ittifakin, savaitaki önemi ortaya koyulmuitur. Emperyalist Hiristiyan güçlerin mailup edilebileceii, dünyaya ispat edilmiitir. Çarlik Rusyasiinin desteklenmemesi sonucu zayiflamasi ve daha sonra da çöküiü üzerinde etkili olmuitur.

Çanakkale Savailariinin Türk Tarihi açisindan tek olumsuz yani; Türk Ordusu'nun en seçkin, en iyi eiitilmii okur yazar kesiminin elveriisiz iartlar altinda savaimasi ve iehit düimesi ile devletin aydin kesimini bu savaita yitirmii olmasidir. Özellikle, bu aydinlarin büyük bölümünü yetiitiren Türk Ocaii, ingilizlerin dikkatini çekmiitir.

ingilizler, istanbuliu iigal ettikleri zaman ingiliz iigal komutani, Çanakkaleide kendileriyle savaian Osmanli Ordularinda milliyetçi bir ruh olduiu gerekçesiyle ilk olarak Türk Ocaii'ni iigal ettirmii, ardindan da askeri müesseseler iigal edilmiitir.

Çanakkaleide iki farkli dünya, iki kültür çarpiimii, bu farkli dünyalarin insanlari bir nebze olsun birbirini tanimii, ingilizlerin deyimiyle Johny Türk, kimin uygar ve daha medeni olduiunu tüm dünyaya göstermiitir. Çanakkaleide Türkler vatanlarini savunan mazlumlar olarak, dünyaya vatan sevgisinin ne demek olduiunu öiretmiilerdir.

Rakipleri onlarin mertliklerine ve cesaretlerine hayran kalmakla birlikte, vatanlarini savunan Mehmetçik'in iman ve vatan sevgisini anlayamamii; tarihten gelen önyargilari ile her biri bir destan yaratan Mehmetçik'i fanatiklik ve vahiilikle suçlamayi da ihmal etmemiitir. Çünkü, Hamilton ve düiman, Anadolu insani'nin vatanina, dinine, namusuna yüklediii anlamdan habersizdi.

---

Etiketler : [ telgraf ] [ atatürk ] [ osmanli devleti ] [ çanakkale cephesi ] [ coirafya ] [ kurtului savaii ] [ Kurtului savaii ] [ istatistik ] [ anakkale cephesi ] [ vatan sevgisi ] [ çanakkale savaii ] [ avrupa birliii ] [ anakkale sava ] [ istatistikler ] [ Avrupa Birliii ] [ kedi ] [ kahraman ] [ incir ] [ çanakkale ] [ anakkale ] [ YA AR ] [ proje ] [ AVRUPA BiRLiii ] [ milli mücadele ] [ isyan ] [ islam ] [ napolyon ] [ ciddiyet ] [ iehit ] [ cezayir ] [ ehit ] [ görevleri ] [ vatan ] [ iarap ] [ mutluluk ] [ mehmet ] [ önyargi ] [ nyarg ] [ türk tarihi ] [ nine ] [ bulut ] [ resimler ] [ ittihat ve terakki ] [ Osmanli Devleti ] [ mimar ] [ gölge ] [ rapor ] [ hint ] [ OSMANLI DEVLET ] [ DESTAN ] [ destan ] [ OSMANLI DEVLETi ] [ resimleri ] [ milliyetçilik ] [ brook ] [ churchill ] [ iapka ] [ apka ] [ galata ] [ galata kulesi ] [ Coirafya ] [ derimiz ] [ amirali ] [ ceph ] [ ölümünü ] [ gali ] [ sömürge ] [ derimizin ] [ boialtmak ] [ donanma ] [ büyüklüi ] [ TÜRKLER ] [ ATATÜRK ] [ john ] [ dizel ] [ ittihat ] [ ÖNYARGI ] [ NYARGI ] [ Avrupa birliii ] [ çanakkale destani ] [ atatÜrk ] [ anakkale destan ] [ türk ordusu ] [ baiimsizlik ] [ kaderi ] [ ÇANAKKALE ] [ DÖNÜM NOKTASI ] [ ANAKKALE ] [ türk bayraii ] [ tunus ] [ mora ] [ bahriye ] [ iNCiR ] [ mustafa kemal ] [ mustafa ] [ siyaset ] [ hali ] [ bolu ] [ kurtului ] [ kurtulu ] [ kemal ] [ türkler ] [ 8 mart ] [ KURTULUi SAVAiI ] [ ittifak devletleri ] [ 18 mart ] [ anakkale zaferi ] [ osmanlilar ] [ darbe ] [ iap ] [ RESiMLER ] [ tatürk ] [ ARON ] [ cehennem ] [ killar ] [ mozaik ] [ cephe ] [ SiYASi ] [ çanakkale boiazi ] [ kader ] [ Çanakkale Savaii ] [ anakkale Sava ] [ dervii ] [ dervi ] [ osmanli ordu ] [ Atatürk ] [ MORAL ] [ deyim ] [ çini ] [ aron ] [ dünya tarihi ] [ COiRAFYA ] [ muharebeler ] [ ya ar ] [ TUNUS ] [ fransizlar ] [ makam ] [ Türk bayraii ] [ silahlar ] [ namlu ] [ rekabet ] [ enver paia ] [ anüs ] [ boya ] [ önyarg ] [ türk bayra ] [ edm ] [ ayran ] [ meclis ] [ görevler ] [ sirik ] [ emperyalist ] [ al ç ] [ çanakkale sava ] [ Çanakkale Sava ] [ in ac ] [ Türk bayra ] [ fedakarlik ] [ 14 yy ] [ Türkler ] [ yeni zellanda ] [ çocukluium ] [ MEHMET ] [ yunanlilar ] [ ayasofya ] [ zihniyet ] [ Robert ] [ büyükelci ] [ gazi ] [ dize ] [ atatür ] [ diyet ] [ Hint ] [ kule ] [ zayiflama ] [ tayin ] [ kampanya ] [ ispat ] [ çanakkale zaferi ] [ E 66 ] [ sofya ] [ gelibolu ] [ kamuoyu ] [ DARBE ] [ çocukluiu ] [ oral ] [ kayip ] [ flama ] [ koa ] [ AYASOFYA ] [ atat ] [ siyasi ] [ türk tarih ] [ gündem ] [ operasyon ] [ oje ] [ ampanya ] [ pera ] [ türk ocaii ] [ BOiAZLAR ] [ mert ] [ UYGAR ] [ osmanli devlet ] [ ipk ] [ karga ] [ mertlik ] [ 12 mart ] [ metafizik ] [ Destan ] [ ememi ] [ çanakkale destan ] [ BOYA ] [ spin ] [ akü ] [ silahlanma ] [ sırık ] [ ocukluiu ] [ Akı ] [ mimari ] [ i mer ] [ aliimi ] [ Ai I ] [ örnekleri ] [ lan aii ] [ rnekleri ] [ uygar ] [ ocukluium ] [ nyargi ] [ ncir ] [ ağlar ] [ e devlet ] [ ATAT ] [ ocuklu ] [ raporu ] [ anakkale boiazi ] [ halil ] [ azim ] [ mira ] [ İran ] [ anakkale savaii ] [ CANAKKALE ] [ anakkale Savaii ] [ anakkale destani ] [ aldiran ] [ İRAN ] [ aktif ] [ chi ] [ SIYASI ] [ ermis ] [ 12 MART ] [ korkunc ] [ OSMANLI D ] [ isyanlar ] [ akı ] [ adlar ] [ itilaf ] [ ilanlar ] [ mitler ] [ ittihat ve Terakki ] [ ahy ] [ tebessüm ]