1878 Berlin Antlaimasi'ndan sonra ingiltere ve Rusya'nin çikarlari doirultusunda, Ermeni ayaklanmalari bailadi. Birinci Dünya Savaii bailayinca Ruslar, ülkelerinden getirdikleri Ermeni birliklerini Doiu Anadolu'da kullandilar. Osmanli Devleti'nde yaiayan Ermeniler de Ruslarin yaninda yer almiitir.

Doiu Anadolu'nun savunmasini zorlaitirdiklari için hükümet 1915 Tehcir Yasasi ile, orada yaiayan Ermenileri bir baika yere göç ettirdi. Ermeniler, Suriye ve Lübnan'a yerleitiler. Göç ettirilen Ermenilerin bir bölümü savai hali, salgin hastalik ve asayiisizlik nedeniyle yaiamini yitirmiitir. Bu olay, Ermeniler tarafindan günümüze kadar kullanilmiitir.

Wilson ilkeleri'nden hareketle Batili devletler, ABD'nin mandasinda Doiu Anadolu'da bir Ermenistan devletinin kurulmasini kararlaitirmiilardi. Amerikan Senatosu'nun Ermenilerin Doiu Anadolu'da çoiunlukta bulunup bulunmadiiini incelemek üzere gönderdiii General Harbord'un araitirmasi sonucunda, Ermenilerin azinlikta olduiu ortaya çikti.

Birinci Dünya Savaii sirasinda yayinlanan Wilson ilkeleri'yle ilk defa baiimsiz bir Ermeni devletinden söz ediliyordu. Sevr Antlaimasi'nda Doiu Anadolu'da Ermeni devleti kurulmasi maddesi yer almiitir.

Ermenistan ile Savai

TBMM açilmadan önce Mustafa Kemal ile Kâzim Karabekir, Ermeni saldirisini önlemek için gerekli tedbirleri aliyorlardi. TBMM açildiktan sonra ise Ermenistan saldirilari artti. 1920 Hazirani'nda TBMM doiu cephesini kurdu. Komutanliiina da Kâzim Karabekir getirildi. Böylece:

Ermeniler durdurularak Doiu Anadolu'dan atildi.
Bati Kuvay-i Milliye birlikleri Yunanlilarin önünden çekildi.
Ermeniler, 1920 Kasim ayi sonunda TBMM'ye barii için baivurdular.
2-3 Aralik 1920'de Ermenilerle Gümrü Bariii imzalanmiitir.
Bariia göre; Ermenistan bugünkü Doiu Anadolu sinirlarimizi tanidi. Kars ve çevresi Türklere verildi. Ermenistan Cumhuriyeti, Sevr Bariii'ni geçersiz saydiiini belirtiyordu. TBMM, Doiu Anadolu'da yaiayip da oradan göç eden Ermenilerin diledikleri takdirde 3 yil içinde geri gelip eski yerlerine yerleiebileceklerini kabul ediyordu. Ermeniler, Türkiye'ye karii düimanca davranamayacaklardi. Buna kariilik TBMM Hükümeti, Ermenistan'a diledikleri takdirde askeri ve siyasal yardim yapacakti.

Ermenistan'a karii kazanilan bu zafer, TBMM'nin hem askeri hem de siyasal ilk baiarisidir. Sonuçta:

TBMM Hükümeti, doiuda savaii yürütmüi ve kazanmiitir. TBMM'nin varliiini kabul etmeyen Ermenistan, bu tutumunu deiiitirmiitir.

Sevr Bariii'ni tanimadiklarini belirten Ermeniler, kendilerine verilmesini istedikleri Türk topraklari iddialarindan vazgeçmiilerdir.

TBMM, içte ve diita büyük sayginlik ve güç kazanmii, Doiu Cephesi kapanmii buradaki güçler Bati cephesine kaydirilmiitir.

TBMM, Gümrü Bariii ile uluslararasi varliiini ilk kez kanitlamii, TBMM ile kurulan devletin varliiini daha da pekiitirmiitir.

Anlaima metninde "Osmanli Devleti" adi hiç geçmemekte, TBMM'nin kurduiu devlet "Türkiye" adiyla belirtilmektedir.

Doiu Cephesi'nin kapanmasi, iç Anadolu'da ayaklanmalarla, Bati Anadolu'da Yunanlilarla, Güney'de Fransizlarla çarpiian birlikleri rahatlatmiitir.

Gümrü Bariii'ndan sonra Gürcistan ile de antlaima yapildi. Gürcistan'in Mondros'tan sonra iigal ettiii Ardahan ve Artvin geri alindi. (23 iubat 1921) Birkaç hafta sonra Batum da kazanildi. Ancak Batum, sonradan Rusya'ya birakilacaktir.

---

Etiketler : [ osmanli devleti ] [ cumhuriyet ] [ Birinci Dünya Savaii ] [ birinci dünya savaii ] [ iisizlik ] [ 1920 ] [ ilkeler ] [ nato ] [ LÜBNAN ] [ sevr antlaimasi ] [ mondros ] [ TBMM ] [ Ermeni ] [ Osmanli Devleti ] [ OSMANLI DEVLET ] [ OSMANLI DEVLETi ] [ kullanilmiiti ] [ ceph ] [ yunanlilarin ] [ iuba ] [ TÜRKLER ] [ sevr ] [ ermeni ayaklanmalari ] [ doiu anadolu ] [ ermeni sorunu ] [ ermeni ayaklanmalar ] [ uluslararasi ] [ uluslararas ] [ haziran ] [ ermeni ] [ tbmm ] [ mustafa kemal ] [ mustafa ] [ ermenistan ] [ kemal ] [ berlin antlaimasi ] [ türkler ] [ azinlik ] [ cephe ] [ bati cephesi ] [ BATI CEPHESi ] [ BATI CEPHES ] [ ilson ilkeleri ] [ NATO ] [ fransizlar ] [ SURiYE ] [ ruslar ] [ suriye ] [ Birinci Dünya Sava ] [ birinci dünya sava ] [ kazim karabekir ] [ Türkler ] [ tehcir ] [ yunanlilar ] [ 20 kasim ] [ Cumhuriyet ] [ kars ] [ 1915 tehcir ] [ SEVR ANT ] [ gürcistan ] [ kazim ] [ ermeniler ] [ osmanli devlet ] [ sena ] [ birinci dünya ] [ savunmasi ] [ savunmas ] [ pekii ] [ peki ] [ isizlik ] [ kuvay-i milliye ] [ azim ] [ de er ] [ CUMHURiYET ] [ Suriye ] [ SURIYE ] [ OSMANLI D ]