1571 yilinda Osmanli Devleti tarafindan fethedilen Kibris Adasi, 93 Harbi'nde Osmanlilarin Ruslara yenilmesi üzerine, Rus Çarliii'nin ilerlemesine mani olmak ve ingilizlerin desteiini sailamak amaciyla ingiltere'ye geçici olarak terk edilmiitir.

Osmanlilarin I. Dünya Savaii'na ittifak Devletleri yaninda girmesini firsat bilen ingiltere, Ada'yi 5 Kasim 1914'te ilhak ve Lozan'da Türkiye Cumhuriyeti tarafindan bu ilhakin taninmasindan sonra, 1925 yilinda Ada'nin statüsünü deiiitirerek burayi sömürgesi ilan etmiitir. Bu geliimeleri Kibrisli Rumlar Enosis yani Ada'nin Yunanistan'a katilmasi için bir merhale olarak deierlendirerek el altindan faaliyetlere bailadilar.

1950'de Kibris Baipiskoposluiuna III. Makarios'un seçilmesi, Ada'da Enosis akiminin geliimesine ve bu yönde faaliyetlerin iyice artmasina yol açmiitir. Rumlar Enosis'i gerçekleitirebilmek için 1955 yilinda EOKA tedhii örgütünü kurarak, Kibris Türklerine karii faaliyetlere bailadilar. Bu baski kariisinda Kibris Türkleri 1957'de Türk Mukavemet Teikilatini kurmak zorunda kalmiilardir.

Kibris'ta yaianan olaylari yatiitirmak, Ada'da sükuneti sailamak ve bölgenin statüsünü belirlemek amaci ile 1959 yili içinde gerçekleitirilen Zürich ve Londra Andlaimalari'ndan hemen sonra 16 Aiustos 1960 tarihinde Kibris Cumhuriyeti ilan edilmiitir. Bunun yanisira Türkiye, Yunanistan ve ingiltere'ye de Kibris Cumhuriyeti üzerinde garantörlük hakki verilmiitir. Fakat Kibrisli Rumlar bu geliimeleri de hep Enosis'i gerçekleitirmek için birer aiama olarak deierlendirdiler.

1963-1964 ve 1967 yillarinda Ada'da kanli olaylar yaiandi ve bir çok Türk acimasizca katledildi. Türkiye'nin faaliyetleri Rumlari biraz frenledi ise de durduramadi. Bunun üzerine 28 Aralik 1967'de Kibris Geçici Türk Yönetimi kuruldu. 1974'de Ada'da Makarios'a karii gerçekleitirilen darbeden sonra EOKA'ci Nikos Sampson'un öncülüiünde Kibris Helen Cumhuriyeti ilan edildi. Bölgede tekrar hareketlilik bai göstermesi üzerine Türkiye garantörlük hakkini kullanarak 20 Temmuz 1974 sabahi Kibris Barii Harekâti'na bailadi.

Soruna diplomasi açisindan çözüm getirmek amaci ile yapilan, bir anlamda barii görüimeleri ieklinde tanimlayabileceiimiz giriiimlerden olumlu sonuç çikmamasi üzerine 14 Aiustos 1974 tarihinde II. Barii Harekâti gerçekleitirildi. Rumlarin uzlaimaz tutumlarinin devam etmesi kariisinda Kibris Türkleri 13 iubat 1975'de Kibris Türk Federe Devletini kurdular daha sonra ise 15 Kasim 1983 tarihinde Kuzey Kibris Türk Cumhuriyetini ilan ettiler.

Enosis'e kapali önerilere yanaimayan Rumlarin devamli surette zorluk çikarmasi ve her ieyden önemlisi geçmiite yaianan olaylardan dolayi Türk kesiminin Rum toplumuna güvenmemesi,karii tarafin geçmiiteki suistimallerini de göz önüne alarak Türk tarafinin en ufak bir tavize dahi yanaimamasi uzun bir süreden beri bir takim kesintilerle de olsa sürdürülen toplumlararasi görüimelerin sonuçsuz kalmasina yol açmaktadir.

Bu arabuluculuk giriiimlerine Birleimii Milletler ön ayak olmakla birlikte, söz konusu giriiimler çerçevesinde BM'in pek de tarafsiz davranmadiii, 26 Kasim 1992'de Butros Gali'nin hazirladiii rapor doirultusunda alinan 789 sayili karar ile ortaya çikmiitir. Bu kararla; Ada'da iki halki eiit kabul etmeyen; Rum tarafinin Ada'da hakimiyetine olanak sailayan; Türk tarafinin tek yanli toprak vermesini isteyen; Ada'nin ve Kibris Türklerinin güvenliiini 20 yildir sailayan TSK'nin Kibris'tan çekilmesini öneren ve buna paralel olarak Türklerin güvenliiini ortadan kaldirmaya yönelik bir tutum sergilenmiitir.

Oysa ki Türk tarafi isteklerini oldukça açik, basit ve net bir iekilde ifade etmektedir. Türk tarafi iki toplumlu, iki kesimli federal çözüm; iki toplum arasinda güven ortamini arttirmaya yönelik önlemlerin acele edilmeden, bir oldu-bittiye getirilmeden müzakere yolu ile belirlenmesini; iki taraf arasinda itham edici ve siyasi havayi bozacak beyanlardan kaçinilmasini; federal cumhuriyetin askersizleitirilmesini; AB üyeliii konusunda iki tarafin ortak arzu ve iradesiyle hareket edilmesini istemektedir.

---

Etiketler : [ osmanli devleti ] [ cumhuriyet ] [ mani ] [ birleimii milletler ] [ statü ] [ 93 harbi ] [ Osmanli Devleti ] [ kibris ] [ rapor ] [ BiRLEiMii MiLLETLER ] [ OSMANLI DEVLET ] [ OSMANLI DEVLETi ] [ kibris meselesi ] [ londra ] [ paralel ] [ PARALEL ] [ gali ] [ sömürge ] [ iuba ] [ helen ] [ rich ] [ KASIM ] [ TÜRKLER ] [ GELiiMELER ] [ 1571 ] [ temmuz ] [ atiitirma ] [ Kibris ] [ fren ] [ tutumlar ] [ türkler ] [ rus çarliii ] [ ittifak devletleri ] [ millet ] [ osmanlilar ] [ darbe ] [ SiYASi ] [ Lozan ] [ mukavemet ] [ zürich ] [ tsk ] [ birle_mi_ milletler ] [ kasim ] [ ruslar ] [ 7 yy ] [ 20 yy ] [ al ç ] [ rus çarl ] [ in ac ] [ Türkler ] [ lozan ] [ geliimeler ] [ 1960 ] [ Cumhuriyet ] [ diplomasi ] [ DARBE ] [ siyasi ] [ 13 iubat ] [ ozan ] [ osmanli devlet ] [ yunanistan ] [ e devlet ] [ müzakere ] [ SİK ] [ CUMHURiYET ] [ SIYASI ] [ OSMANLI D ] [ but ] [ vize ] [ KIBRIS ]