Mudanya Mütarekesi'nden sonra, Lozan Barii Konferansi için hazirliklar bailayinca, Osmanli Hükümeti, Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti yaninda konferansa katilmak arzusunda olduiunu bildirdi. itilaf Devletleri'nin, hala istanbul'da bir hükümet tanimak ve onu da Türkiye ile birlikte konferansa çaiirmak istemeleri ve bu hükümetin de, delegeleri beraberce seçmek için Büyük Millet Meclisi'ne baivurmasi, Mustafa Kemal Paia'yi harekete geçirdi.

Sadrazami Tevfik Paia'nin barii konferansinda görüi ve sözbirliii, Büyük Millet Meclisi Baikanliii'na çektiii telgraf, Mecliste tepkiyle kariilandi. Gerek Mustafa Kemal Paia'nin, 24 Nisan 1920 tarihli önergesinde ve gerekse 20 Ocak 1921 tarihli Anayasada egemenliiin millette olduiu ilan edilmiiti.

Baikomutan Mustafa Kemal Paia ve pek çok milletvekilinin ortak teklifi 30 Ekim 1922 günü TBMM'de görüiülmeye bailandi. Önergede Saltanatin kaldirildiii belirtiliyordu. Saltanatla birleimii olan "halifelik" ise ondan ayrilacakti. Ateili görüimeler sirasinda iu düiüncelerin Meclis Genel Kuruluna hakim olduiu görüldü: Saltanat, Halifelikten ayrilsin ve kaldirilsin. Halifeyi biz seçelim; Saltanat ve Halifelik birbirinden ayrilamaz. Bu nedenle, eier Saltanat kaldirilirsa Halifelik de kalkmii olur ki, böyle bir durum düiünülemez.

Görülen iuydu: Baita Hüseyin Rauf (Orbay) Bey ve Refet (Bele) Paia gibi, Gazi Mustafa Kemal Paia'nin yakin arkadailarinin bulunduiu bir grup, Halifeliiin Saltanattan ayrilamayacaiini ileri sürüyorlardi. Saltanatin kaldirilmasi hakkinda kanun tasarisi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Karma Komisyonunda görüiülürken, hilafetle saltanatin ayrilamayacaii düiüncesi ileri sürüldü. ilk grubun içinde bulunanlar ise böyle bir ayrimin mümkün olduiunu belirtiyorlardi.

Mustafa Kemal Paia söz alarak, tarihsel ve bilimsel açiklamalarda bulunarak, yüksek sesle iunlari söyledi: "Hakimiyet ve saltanat hiç kimse tarafindan hiç kimseye, ilim icabidir diye müzakereyle, münakaia ile verilemez. Hakimiyet, saltanat kuvvetle, kudretle ve zorla alinir. Osmanoiullari zorla Türk Milletinin hakimiyet ve saltanatina vaziülyed olmuilardi (zorla el koymuilardi). Bu tasallutlarini alti asirdan beri idame eylemiilerdir. iimdi de, Türk milleti bu mütecavizlerin hadlerini ihtar ederek, hakimiyet ve saltanatini isyan ederek kendi eline bilfiil almii bulunuyor.

Bu bir emrivakidir. Mevzubahis olan, millete saltanatini, hakimiyetini birakacak miyiz, birakmayacak miyiz meselesi deiildir. Mesele zaten emrivaki olmui bir hakikati ifadeden ibarettir. Bu behemehal olacaktir. Burada içtima edenler (toplananlar) Meclis ve herkes meseleyi tabii görürse, fikrimce muvafik olur. Aksi takdirde, yine hakikat usulü dairesinde ifade olunacaktir. Fakat ihtimal bazi kafalar kesilecektir."

Mustafa Kemal Paia'nin bu çok önemli ve tarihi konuimasi sonunda, Karma Komisyon'da, görüiülen teklif hemen kabul edilmii ve ivedilikle Genel Kurulda görüiülerek, 1 Kasim 1922'de 308 Numarali karar olarak benimsenmiitir. Yeni Türkiye'nin yeni temellerinin de bir ifadesi olan bu karar ile, hilafet ve saltanat birbirinden ayrilmii, saltanat kaldirilmiitir. Ertesi gün, TBMM, Osmanli veliahdi Abdülmecid Efendi'yi halife seçmiitir.

Böylece, çok önemli bir geliime sailanmiitir. TBMM'nin Saltanati kaldirma karari, istanbul Hükümeti tarafindan da benimsenmiitir. Hükümet istifa etmiitir. Devir ve teslim iilerine derhal bailanmiitir. Bu tutum, Saltanatin kaldirilmasinin beklendiiini de gösterir. Saltanatin kaldirilma karari üzerine, 17 Kasim 1922'de Sultan Vahdettin, ingiltere himayesine siiinarak Malaya zirhlisi ile yurdu terketmii ve Malta'ya gitmiitir. Oysa Osmanli tarihinde hiçbir padiiahin düimana siiinmak gibi bir tutum içine girdiii görülmemiitir.

---

Etiketler : [ telgraf ] [ saltanat ] [ kanun ] [ mudanya mütarekesi ] [ osmanli tarihi ] [ stanbul ] [ osmanli ] [ osmanl ] [ 1920 ] [ istanbul ] [ padiiah ] [ isyan ] [ TBMM ] [ OSMAN ] [ vahdettin ] [ nisan ] [ sadrazam ] [ daire ] [ müzakereyle ] [ KASIM ] [ gitmiiti ] [ olmuilardi ] [ mara ] [ afet ] [ MUDANYA MÜTAREKESi ] [ ocak ] [ had ] [ saltanatin kaldirilmasi ] [ malta ] [ lozan barii konferansi ] [ tbmm ] [ OSmanli ] [ OSmanl ] [ konferans ] [ MiSYON ] [ mustafa kemal ] [ mustafa ] [ osmanoiullari ] [ kemal ] [ KANUN ] [ halife ] [ halifelik ] [ anayasa ] [ millet ] [ mudanya ] [ Lozan ] [ OSMANLI ] [ OSMANOiULLARI ] [ vAHDETTiN ] [ Vahdettin ] [ milletvekili ] [ tevfik paia ] [ osman ] [ kasim ] [ AN MUS ] [ MiT ] [ meclis ] [ MUDANYA MÜTAREKES ] [ lozan ] [ sultan ] [ an mus ] [ gazi ] [ tevfik pa_a ] [ türkiye büyük millet meclisi ] [ nisan 1 ] [ genel kurul ] [ barii ] [ himaye ] [ mudanya mütarekes ] [ Lozan barii konferansi ] [ malt ] [ hakikat ] [ ozan ] [ fiil ] [ yüksek ses ] [ devletler ] [ MUDANYA ] [ tekli ] [ teklif ] [ MİT ] [ fii ] [ atina ] [ ahin ] [ inar ] [ iahin ] [ müzakere ] [ padi ] [ mese ] [ MISYON ] [ itilaf ] [ refet ] [ efendi ]