Bosna-Hersek'in bilinen tarihi, Hint-Avrupa menieli illiryalilarla bailar. Bölge Romalilar tarafindan ele geçirilince, Panoonia eyaletinin illyricum bölümüne bailandi. Slavlar bölgeye M.S. 7. asirda gelmeye bailadilar. 961'den sonra Bosna, Sirbistan'in diier bölümlerinden ayrildi. Baiimsiz siyasi ve coirafi bir birim olarak kabul edildi.

Bölgeye ilk Türk akinlari 1386 senesinde bailadi. Bu sirada Bosna tahtinda Beiinci Tvartko bulunuyordu. Kosova Savaiinda Sirplarin mailubiyeti ve ardindan Üsküp'ün fethi Bosna'nin durumunda önemli deiiiikliklere sebep oldu. Son kral Stefan Tomeseviç Bosna'da yaiayan kalabalik Bogomil mezhebine baili olanlara Papanin isteii doirultusunda adil davranmayinca, Fatih Sultan Mehmed Han bölgeyi rahatlikla Osmanli topraklarina dahil etti.

Slav, Hirvat ve Avar kariiimi olan Boinaklar 10. asirda Bogomil mezhebine bailiydilar. Teslisi ve Hazret-i isa'nin tanrinin oilu olduiunu kabul etmeyen inançlari yüzünden uzun süre çevredeki diier Hiristiyanlarin baskisi altinda kaldilar. inançlari yüzünden, bölge Osmanlilar tarafindan fethedilince, kolayca islamiyeti seçerek Müslüman oldular. Anadolu'dan gelen derviiler yoluyla islamiyet bölgede hizla yayildi.

Bosna, Osmanli yönetimine geçince bir sancak haline getirildi. Kanuni Sultan SüleymanHan zamaninda Macaristan'da kalan kuzey topraklari da fethedilince eyalet statüsüne alindi. Bosna eyaletine atanan ilk beylerbeyi Gazi Ferhad Paia oldu. 19. asirdaki geliimeler ve Osmanli imparatorluiunun batida aldiii yenilgiler, Bosna eyaletini önemli ölçüde etkiledi.

1827'de ilk islahati gerçekleitiren ve gönüllü Yeniçeri Ocaiini kaldiran Beylerbeyi Abdurrahman Paia, güçlü bir askeri örgüt kurdu. Eiitim ve öiretim iilerini yürütmekle vazifeli maarif müdürlüiü kuruldu. Bu ayni zamanda Osmanli Devletinde ilk maarif müdürlüiüydü. 1976'da Hersek ayrilarak önce mutasarriflik, daha sonra da iki sancakli küçük vilayet oldu. 1878'de yapilan Berlin Antlaimasi ile Bosna'nin Avusturya-Macaristan'in denetimine birakilmasiyla büyük bir bunalim patlak verdi.

Resmen Osmanli Devletine baili kalmasina raimen, Berlin Antlaimasina dayanarak Avusturya-Macaristan imparatorluiu Bosna-Hersek'i iigal etti ve eyaletin yönetim hakkini ele geçirdi. ikinci Meirutiyetin ilanindan faydalanan Avusturya-Macaristan imparatorluiu bölgeyi 7 Ekim 1908 tarihli bir kararname ile kendi topraklarina ilhak etti. ilhak karari Rusya, Sirbistan, Osmanli imparatorluiu ve Avusturya-Macaristan imparatorluiu arasinda çok yönlü bunalima sebep oldu.

Avusturya-Macaristan yönetiminde, yeni anayasayla seçmenler üç seçim grubuna ayrildi. Her grupta Ortodoks, Katolik ve Müslümanlar için sabit oranda sandalye belirlendi. Bu durum Sirp milliyetçiliiinin tepkisine sebep oldu ve gerginlik 28 Haziran 1914'te Avusturya Ariidükü (veliaht) Franz Ferdinand'in Saraybosna'da Bosnali bir Sirp öirenci tarafindan öldürülmesine kadar vardi. Bu olay da Birinci Dünya Savaiinin bailangicidir.

Bosna-Hersek 26 Ekim 1918'de Sirp, Hirvat ve Sloven kralliiinin bir parçasi olarak Sirbistanla birleitirildi. ikinci Dünya Savaiina kadar bu kralliiin parçasi olan Bosna-Hersek, 1946'da Yugoslavya'yi meydana getiren alti halk cumhuriyetinden biri oldu. Nüfusun çoiunluiunu meydana getiren Müslümanlar kökenlerine raimen Sirp ve Hirvat milliyetinden olarak anilmayi kabul etmediler. 1971'de Yugoslavya Devlet Baikani Tito, Müslümanlara ulus statüsü tanidi ve Bosna-Hersek'te büyük "M" ile yazilan Müslüman kelimesi sadece din deiil, bir milliyetin de adi oldu.

Yugoslavya'da 1980 senesinde Tito'nun ölümüne kadar durulmui olan etnik ve dini çatiimalar yeniden alevlendi. Sovyetler Birliii ve doiu bloku ülkelerinde baigösteren reform süreci, Yugoslavya'da da büyük deiiiikliklere sebep oldu. 1991'de Anayasanin öngördüiü iekilde devlet baikanliiinin, federasyon meydana getiren Hirvatistan'a geçmesi lazimken, Sirbistan, eski Yugoslavya'nin mirasçisi olarak tek baiina sahip çikmasi ülkede tam bir iç savaia girmesine sebep oldu. Hirvatistan ve Slovenya'nin baiimsizlik karari, Sirbistan yönetimi tarafindan kabul edilmedi. Kanli çarpiimalar AT ve Almanya'nin yoiun baskilari neticesinde sona erdirildi.

Bosna-Hersek'te 1990 senesi sonlarinda yapilan seçimleri kazanarak devlet baikanliiina gelen Aliya izzet Begoviç, Mart 1992'de bir referandumla baiimsizliiini ilan etti. Bunun üzerine Bosna-Hersek Sirpli milislerin yoiun saldirisina maruz kaldi. Bölgeye insani yardim ulaitirmak için bulunan Birleimii Milletler askerleri birçok katliama göz yummaktadir. Bosna-Hersek Baibakani Hakki Turayliç, Birleimii Milletlere ait arabadan indirilerek Sirplar tarafindan öldürülmesi, büyük tepkilere sebep oldu.

---

Etiketler : [ osmanli devleti ] [ kanuni ] [ kanuni sultan süleyman ] [ reform ] [ Birinci Dünya Savaii ] [ birinci dünya savaii ] [ meirutiyet ] [ birleimii milletler ] [ osmanli imparatorluiu ] [ VELiAHT ] [ aruz ] [ kosova savaii ] [ yeniçeri ocaii ] [ kosova sava ] [ statü ] [ YA AR ] [ ISLAHAT ] [ islam ] [ ego ] [ ulaitirma ] [ ikinci meirutiyet ] [ Osmanli Devleti ] [ nüfus ] [ hint ] [ BiRLEiMii MiLLETLER ] [ OSMANLI DEVLET ] [ OSMANLI DEVLETi ] [ islamiyet ] [ Fatih ] [ fatih ] [ romalilar ] [ erginlik ] [ bailiydilar ] [ dükü ] [ YUGOSLAVYA ] [ GELiiMELER ] [ fatih sultan mehmed ] [ küp ] [ ikinci dünya savaii ] [ KOSOVA SAVAiI ] [ referandum ] [ baiimsizlik ] [ haziran ] [ islahat ] [ slahat ] [ had ] [ slovenya ] [ kosova ] [ Kosova Savaii ] [ Kosova Sava ] [ iSLAMiYET ] [ berlin antlaimasi ] [ fatih sultan mehme ] [ KANUNi ] [ anayasa ] [ kalabalik ] [ FATiH ] [ osmanlilar ] [ denetim ] [ Osmanli imparatorluiu ] [ SiYASi ] [ dervii ] [ dervi ] [ Fatih Sultan Mehmed ] [ NÜFUS ] [ enes ] [ OSMANLI iMPARATORLUiU ] [ yugoslavya ] [ süne ] [ ya ar ] [ sovyetler ] [ romal ] [ ikinci me_rutiyet ] [ macaristan ] [ birle_mi_ milletler ] [ pano ] [ fatih sultan ] [ arif ] [ faydal ] [ N KEL ] [ Birinci Dünya Sava ] [ birinci dünya sava ] [ baskül ] [ yeniçeri oca ] [ n kel ] [ sultan ] [ geliimeler ] [ gazi ] [ Hint ] [ 1980 ] [ yeniçeri ] [ meiruti ] [ name ] [ kanuni sultan ] [ sancak ] [ süleyman ] [ avar ] [ MACAR ] [ etnik ] [ siyasi ] [ tito ] [ slo ] [ osmanli devlet ] [ hirvatistan ] [ birinci dünya ] [ ikinci dünya sava ] [ e devlet ] [ avla ] [ azim ] [ mira ] [ aldiran ] [ bos ] [ SIYASI ] [ bog ] [ beylerbeyi ] [ VELIAHT ] [ OSMANLI D ] [ mke ] [ ortodoks ] [ inançlar ]