Cezayir çok eski tarihlerde bir yerleiim merkeziydi. Bilinen en eski halk Berberilerdir. Cezayir kiyilarina önce Fenikeliler gelmiitir. M.Ö. 814-813 yillarinda Kartacalilarin eline geçen ülke, geliierek bilhassa kiyi ticaretinin önemli bir merkezi olmuitur. Daha sonra Romalilar ve Bizanslilar tarafindan iigal edilmii olan Cezayiride halk, bu zamanlarda Hiristiyanliii kabul etmiilerdir.

islamiyeti yaymak için dünyanin her tarafina daiilan Müslümanlar 7. asirda buralara gelmiilerdir. Abdullah bin Ebu Serh tarafindan burasi fethedilmiitir. Cezayir halki islamiyeti kabul etmii, islam devletinin hakim olduiu zamanlarda islamiyet'in sayesinde ilerlemii, benimsedikleri islam kültür, medeniyet ve adetlerini ve Arapça lisanini günümüze kadar muhafaza etmiilerdir.

On altinci asirda Oruç ve Hizir (Barbaros Hayreddin Paia) reisler tarafindan fethedilen Cezayir, Akdenizii yaima, talan ve barbarliklariyla kan gölü haline getiren Avrupali korsanlara karii mücadele eden Müslüman leventlerin üssü haline gelmiitir. Barbaros Hayreddin Paia daha sonra burayi Osmanli Devletinin bir beylerbeyliii haline getirmiitir. Üç asir Osmanli idaresinde kalan Cezayiride o devre ait eserler ve gelenekler canliliiini hala korumaktadir.

1830 senesinde Fransizlar, çok büyük deniz ve kara kuvvetleri ile uzun savailardan sonra ülkeyi ele geçirdiler. Bir sömürge idaresi kuran Fransizlari halk hiçbir zaman kabul etmedi, devamli ayaklanma teiebbüsleri içerisinde bulundu. Fransa ikinci Dünya Savaiinda (1942) Cezayirii mukavemet merkezi olarak kullandi. Savai bittikten sonra Cezayirliler gösterdikleri fedakarliia kariilik baiimsizlik veya Fransizlarla ayni haklara sahib olmak istediler. Bu istek Fransizlar tarafindan büyük bir tepki ile kariilandi ve halk katledilmeye bailandi.

1789 Fransiz ihtilali ile her türlü hürriyetlerin yayildiii ülke olduiu yillarca söylenen Fransa, Cezayirideki insanlara bu hürriyeti tanimiyordu. içindeki Haçli ruhunu Cezayirdeide göstermii, kitle katliami yapmiitir. Günümüzde, o zamandan kalma toplu mezarlar çikmaktadir. 1948ide Fransa buranin sömürge deiil, Fransa topraklari olduiunu ilan etti. Dii dünyaya karii yapilan bu ilana raimen burayi bir sömürge olarak idare etmeye çaliimiilar ve asla Cezayir halkina Fransizlarla eiit haklar tanimamiilardir.

1950 senesinden sonra Fransaiya karii mücadelede teikilatlanmaya bailayan halk, muntazam bir ordu kurmayi baiardi. 1954 senesinde bilfiil bailayan silahli mücadele, 1956 senesinde baiimsizliia kavuian Fas ve Tunusiun da desteiini sailadi. Mücadele 1962ide iCezayir Demokratik Halk Cumhuriyetii adiyla baiimsizliiini ilan etmesiyle neticelendi.

Fransainin itirazlarina ramen 10 devlet tarafindan baiimsizliiini ilan etmesinin hemen ardindan taninan Cezayir, 1963 senesinde ilk anayasasini halk oyu ile kabul etmiitir. Bu anayasaya göre bei yil için halk tarafindan seçilen meclis yine bei yil için Cumhurbaikanini seçiyordu. Yürütme organi, Cumhurbaikani ve bakanlar kurulu tarafindan meydana gelmektedir. Bu ilk anayasa mucibince seçilen ilk Cumhurbaikani Ahmed bin Bella 16 Haziran 1965ite Albay Huari Bumedyen tarafindan bir darbe ile devrildi.

Kurulan ihtilal konseyi tarafindan 1978ie kadar idare edilen ülke ayni sene kabul edilen yeni bir anayasa ile idare edilmeye bailamiitir. 7 iubat 1979ida iadli bin Cedid devlet baikani oldu. 1989ida Sosyalizme iliikin bütün ifadelerden temizlenen, siyasal çoiunluk ilkesini kabul eden ve grev hakki taniyan yeni anayasa halk oylamasiyla kabul edildi. 26 Aralik 1991ide yapilan seçimlerin ilk turunda oylarin %85iini alan islami Selamet Cephesi 288 milletvekili kazandi. Bunun üzerine seçimler iptal edildi.

16 Ocak 1992ide sürgünden dönen Budiyaf, Yüksek Devlet Konseyi Baikani ve Devlet Baikani oldu. 9 iubat 1992ide 12 ay süreli sikiyönetim ilan edildi. 4 Mart 1992ide islami Selamet Cephesi yasa diii ilan edildi. Siyasi faaliyetleri yasaklayan ve birçok kiiiyi idam ettiren Budiyaf 29 Haziran 1992ide bir suikast neticesinde öldürüldü.

---

Etiketler : [ osmanli devleti ] [ sosyalizm ] [ fransiz ihtilali ] [ nikel ] [ islam ] [ cezayir ] [ bizans ] [ Osmanli Devleti ] [ 1989 ] [ 1789 ] [ OSMANLI DEVLET ] [ OSMANLI DEVLETi ] [ medeniyet ] [ mezar ] [ islamiyet ] [ romalilar ] [ kartacalilar ] [ fenikeliler ] [ ceph ] [ kartaca ] [ sömürge ] [ berberiler ] [ elam ] [ kartacalilari ] [ kartacalilarin ] [ iuba ] [ suikast ] [ baros ] [ turun ] [ cedid ] [ ikinci dünya savaii ] [ arapça ] [ baiimsizlik ] [ haziran ] [ barbar ] [ 12 ay ] [ tunus ] [ iSLAMiYET ] [ grev ] [ cumhurbaikani ] [ anayasa ] [ akdeniz ] [ millet ] [ darbe ] [ NiKEL ] [ kuran ] [ cephe ] [ KAST ] [ SiYASi ] [ 1830 ] [ mukavemet ] [ enes ] [ milletvekili ] [ TUNUS ] [ fransizlar ] [ ilk anayasa ] [ lisan ] [ ihtilal ] [ romal ] [ mezarlar ] [ 183 ] [ SUiKAST ] [ Oruc ] [ meclis ] [ oruç ] [ al ç ] [ MEDYE ] [ hürriyet ] [ fenike ] [ bizanslilar ] [ DARBE ] [ barbaros hayreddin paia ] [ Fenikeliler ] [ siyasi ] [ fiil ] [ osmanli devlet ] [ rapca ] [ arapca ] [ fii ] [ aliimi ] [ ikinci dünya sava ] [ korsan ] [ e devlet ] [ cumhurba ] [ SIYASI ] [ GREV ] [ OSMANLI D ] [ Sosyalizm ] [ HAÇLI ] [ EDİ ]