Kudüs merkezli Filistin, i.Ö. 2000'de Arap, i.Ö. 1800'de Hitit, i.Ö. 1286'da Misir hakimiyetine girdi ve takiben Hz. Musa öncülüiündeki israiloiullari buraya yerleitiler. Hz. Davud ve Hz. Süleyman'in yönetimlerine sahne olan bölgede, sürgünler ve iigallerle dolu yillardan sonra i.Ö. 64'te Roma egemenliii bailadi. Bu dönemde 30 yillarina kadar Hz. isa ortaya çikti.

395'te Bizanslilara geçen Filistin, 637 yillarini takiben tümüyle islam hakimiyetine girdi. Sirayla Emeviler, Abbasiler, Fatimiler ve Selçuklular dönemlerini geçirdi ve 1516'da Osmanli topraii oldu. 400 yillik Osmanli hakimiyetinde bölge Kudüs, Gazze ve Nablus sancaklarina ayrildi. Ancak, Yahudilerin Filistin hayali tarihin hiçbir döneminde sönmedi.

1896'dan sonra aslen gazeteci olan Theodor Herzl'in önderliii altinda, dünyaya yayilan Yahudilerin tekrar Filistin'de toplanip bir devlet kurmasi için çaliimalara bailandi. Herzl, 21-31 Aiustos 1897'de Basle'de topladiii I. Siyonist Kongre'de temel hedef ve yöntemleri tespit etti. Bu amaçla Avrupa'da örgütler kuruldu, fonlar oluituruldu. Toplanan paralarla Filistin'de yaiayan Araplardan genii topraklar satin alindi ancak; asil amaç için bunlar yeterli olmadi.

Theodor Herzl, 19 Mayis 1901 tarihinde II. Abdulhamid ile yaptiii bir görüimede, "Avrupa borsasini ellerinde tutan Yahudilerin Osmanli imparatorluiu'nun bütün borçlarini ödemesi kariiliiinda Filistin'de bir yurt verilmesini" (gizli kalmak iartiyla) teklif etti, ancak kabul edilmedi.

Meirutiyet ile birlikte azinliklara verilen haklar, Yahudilerin de iiine yaradi ve özellikle 1914 yilindan sonra Filistin'deki Araplardan genii topraklar satin alip yerleimeye bailadilar. 1916'da ingiltere temsilcisi Sir Mark Sykes ile Fransa temsilcisi M.F.George Picot arasinda imzalanan Sykes-Picot Antlaimasi, Osmanli topraklarini ingiltere, Fransa ve Rusya arasinda paylaitirirken Filistin için de uluslararasi bir statü öngörüyordu.

1917'de ingiltere Diiiileri Bakani James Balfour, Yahudilerin lideri Edmond De Rothshild'e gönderdiii bir mektupla; "Yahudilerin Filistin'de yurt kurmalarini desteklediiini" ifade ederek israil devleti yolunu açti. 1918 yilinda Osmanli askerleri Filistin'den çekildi ve bölge ingiliz hakimiyetine girdi. 1880 ile 1918 arasinda Filistin'deki Yahudilerin sayisi 24 binden 65 bine, nüfusun %10'una çikti. Ardindan Araplar ile Yahudiler arasinda gerginlikler bailadi.

1933 yiliyla birlikte Nazilerden kaçan Yahudi göçmenler de Filistin'e gelmeye bailadilar. 3 yil içinde Yahudi sayisi toplam nüfusun dörtte birine ulaiti ve 335 bin kiii oldu. 1938 yilina kadar Atatürk yönetimindeki Türkiye'den çekinen ingilizler bölgede bir Yahudi devleti kurulmasi yönünde açik bir giriiimde bulunamadilar. Hatta 1937 yilindaki ünlü Peel Paylaiim Plani'na göre Yafa ve Tel Aviv, ingilizlerce Araplara terk edilirken, Yahudilere verilen önemli bir yerleime merkezi bulunmuyordu. Ancak Faysal, bu plani reddetmekle Filistin Arap Devleti'nin kurulmasina daha o yillarda engel olmuitu.

Filistinliler, bu iekilde bir yandan Araplar bir yandan Bati tarafindan yalniz birakiliyordu. ingilizlerin paylaiimda Araplara karii bu kadar tavizkar davranmasinda Atatürk'ün dii politikasinin ve Kudüs Müftüsü Emin el-Hüseyni'nin büyük tesiri vardi. Emin Hüseyin Türk asilliydi ve Filistin politikasinda büyük bir aiirliia sahipti. Atatürk'ün ölümünden sonradir ki ingilizler Peel paylaima planindan vazgeçtiler. Takiben de Filistin'de israil devletinin kurulmasi yolunda birbiri ardinca adimlar atildi. Fakat, II. Dünya Savaii'na rastlayan yillarda Yahudiler daha çok Hitler zulmü ile uiraimak durumunda kaldilar.

Araplar, ingilizler ve Yahudiler arasinda yillar süren mücadeleler, 1947 yilinda Birleimii Milletler'e aksetti. Kurulan Filistin Özel Komisyonu, Filistin'in Yahudi ve Araplar arasinda ikiye bölünmesini, Kudüs'ün ise uluslararasi bir statüye kavuiturulmasini önerdi. Ancak öneri Arap ülkeleri tarafindan kabul edilmeyince, Yahudiler 14 Mayis 1948'de israil Devleti'nin kuruluiunu ilan ettiler. israil'in kuruluiu ile birlikte Arap-israil Savailari bailadi.

Savai sonunda Bati ieria Ürdün, Gazze ieridi Misir, kalan topraklar da israil tarafindan iigal edildi. Tabiatiyla olan yine Filistin halkina oldu ve durumdan komiu Arap ülkeleri ve israil kazançli çikti. Takibeden yillarda pek çok Filistin kurtului örgütleri kuruldu. Bunlardan en önemlisi gizli olarak 1950'de kurulan Yaser Arafat öncülüiündeki el-Fetih idi. Bu arada Arap ülkeleri, 1964'te Kudüs'te Filistin Kurtului Örgütü ve buna baili olarak Filistin Kurtului Ordusu'nun kuruluiuna yardimci oldular. Ancak Ahmet iukayri önderliiindeki FKÖ, 1967 yenilgisi ile etkinliiini yitirdi.

Gazze, Bati ieria, Sina Yarimadasi ve Suriye'ye ait Golan Tepeleri israil'in eline geçti. 1 milyondan fazla Filistinli komiu Arap ülkelerine ve özellikle de Ürdün'e kaçti. 1967 Kasim'inda George Habbai'in Filistin Halk Cephesi kuruldu. 1968 Haziran'inda el-Fetih hareketi FKÖ'ye hakim oldu. El-Fetih, Müslüman, Yahudi ve Hiristiyanlarin eiit haklara sahip olduiu demokratik, laik bir Filistin devleti kurulmasini önerdi.

1973 Arap-israil Savaii sonrasinda israil'in Gazze ve Bati ieria'dan çekilme eiilimine girmesi üzerine FKÖ, bu bölgelerde bir devlet kuracaiini açikladi. Ancak, israil'in bölgedeki varliiini da kabul eden bu tavir, Suriye desteiindeki örgütler ve Arap ülkeleri tarafindan reddedildi ve Red Cephesi oluituruldu, Filistin Kurtului Hareketi parçalandi.

Suriye'nin bölgeye müdahale etmeye bailadiii bu dönemden sonra, çatiimalar daha da hizlandi. Lübnan'a da giren Suriye, barii yaparak bölgedeki etkinliiini yitirmek istemiyordu. Bu yüzden Yaser Arafat baikanliiindaki FKÖ, Suriye ve Libya kariiti Arap ülkelerinin desteiini aldi ve ayni tavrini sürdürerek Filistin'in tek yasal temsilcisi olduiunu belgeledi.

1978 Eylül ayinda Enver Sedat israil ile Camp David antlaimasini imzaladi. 1985 iubat ayinda bu kez Ürdün Krali Hüseyin ile Yaser Arafat ortak harekette anlaitilar. israil ile FKÖ arasindaki kariilikli terör eylemlerinin ardindan Arafat, ayni yilin Kasim ayinda Filistin mücadelesinin sadece iigal edilen topraklarda süreceiini açikladi. FKÖ, bir yandan Lübnan'da Suriye yanlisi örgütlerle, diier yandan iigal altindaki topraklarda israil ile mücadeleye giriiti.

1986'da Ürdün ile arasi bozulsa da 1987 yilinda Birleimii Milletler'in 242 sayili kararindan sonra 15 Kasim 1988'de baiimsiz Filistin Devleti Cezayir'de ilan edildi. Yaser Arafat devlet baikani seçildi. 1988'de Filistinliler, iigal altindaki bölgelerde silah kullanmadan tailarla yaptiklari meihur intifada hareketini bailattilar.

13 Eylül 1993 tarihinde ishak Rabin ve Yaser Arafat arasinda Washington'da imzalanan "Filistin Özerklik ilkeleri Deklerasyonu" ile 5 yillik bir süre içerisinde Gazze ve Eriha'da "Özerk Filistin Devleti" kurulmasi kararlaitirildi. Bölgede bailayan normalleime sürecinde, 26 Ekim 1994 tarihinde bu kez israil ile Ürdün arasinda bir barii anlaimasi imzalandi. 4 Kasim 1994 tarihinde bariia imza atan ishak Rabin, israil Gizli Servisi'nin bir iubesi tarafindan öldürüldü.

---

Etiketler : [ atatürk ] [ terör ] [ gazete ] [ meirutiyet ] [ birleimii milletler ] [ ürdün krali ] [ osmanli imparatorluiu ] [ dat ] [ statü ] [ ilkeler ] [ YA AR ] [ islam ] [ selçuklular ] [ cezayir ] [ LÜBNAN ] [ hitit ] [ borsa ] [ mektup ] [ bizans ] [ selçuklu ] [ nüfus ] [ komiu ] [ BiRLEiMii MiLLETLER ] [ örgütler ] [ libya ] [ sina ] [ hitler ] [ 1968 ] [ temsilci ] [ erginlik ] [ gall ] [ abbasiler ] [ ceph ] [ picot ] [ iuba ] [ sykes ] [ KASIM ] [ ATATÜRK ] [ SELÇUKLULAR ] [ sönme ] [ ahmet ] [ yahudiler ] [ uluslararasi ] [ uluslararas ] [ atatÜrk ] [ haziran ] [ Emeviler ] [ Abbasiler ] [ 1901 ] [ sina yarimadasi ] [ EMEViLER ] [ EMEVi ] [ EMEV ] [ emeviler ] [ MiSYON ] [ GALLER ] [ kurtului ] [ kurtulu ] [ emev ] [ dürer ] [ pic ] [ theodor ] [ millet ] [ filistin ] [ afat ] [ tatürk ] [ azinlik ] [ kudüs ] [ david ] [ Osmanli imparatorluiu ] [ cephe ] [ israil ] [ Selçuklular ] [ servi ] [ Atatürk ] [ NÜFUS ] [ OSMANLI iMPARATORLUiU ] [ edm ] [ ya ar ] [ fetih ] [ birle_mi_ milletler ] [ kasim ] [ asil ] [ 242 ] [ 994 ] [ SURiYE ] [ paralar ] [ Ahmet ] [ özerk ] [ zerk ] [ nazi ] [ suriye ] [ musa ] [ 7 yy ] [ ürdün kral ] [ 14 yy ] [ borçlar ] [ slam ] [ abbasi ] [ göçmen ] [ atatür ] [ naziler ] [ kariit ] [ yahudi ] [ ürdün ] [ meiruti ] [ bizanslilar ] [ pele ] [ öngörü ] [ siyonist ] [ sancak ] [ süleyman ] [ yaser arafat ] [ atat ] [ inliler ] [ abba ] [ 1800 ] [ emevi ] [ abdulhamid ] [ kudi ] [ kar da ] [ selcuklu ] [ teklif ] [ selçuklula ] [ rt k ] [ zerklik ] [ ATAT ] [ Attila ] [ selcuklular ] [ SİK ] [ iSRAiL ] [ MISYON ] [ 1947 ] [ 1994 ] [ Suriye ] [ SURIYE ]