On beiinci asir öncesinde Avrupalilar için meçhul olan ülke, 1488ide Bartholomeu Diasiin Ümit Burnunu geçmesi ile tanindi. Avrupalilar için yeni bir Hindistan yolu olan Ümit Burnu, stratejik bir önem kazandi. Güney Afrika hakkinda tarihi bilgiler bu tarihten sonra bailar.

Avrupa ile Hindistan arasinda seferler yapan ispanyol, Hollandali, Portekizli ve ingiliz gemiciler için Güney Afrika sahilleri bir uirak noktasi olmuitur. Hollandali, Jan Von Riebeek isimli bir doktor, 1652 senesinde çaliimakta olduiu Hollanda-Doiu Hindistan iirketi adina Güney Afrika sahilerindeki iimdiki Cape Town iehrinin bulunduiu Tavola Körfezinde, ticaret gemileri için depo ve levazim istasyonu kurdu.

On yedinci yüzyilin ortasinda kurulan bu ticari üs ayni yüzyilin sonlarinda koloni (sömürge) haline getirildi. Bu ülke topraklarini sömürge yapmak isteyen ingilizler, Fransizlarin bölgeyi iigal etmelerini engellemek perdesi arkasinda, bölgeyi iigal ettiler ve kendi sömürgeleri arasina kattilar. Bu iigal, sözkonusu Avrupa devletleri arasinda 1815 senesinde yapilan bir anlaima ile kabul edildi.

Avrupalilarin buralarda ilk sömürge kurmalari esnasinda yerli halka karii yapilan irk ayrimi politikasi, 1807ide ingilizlerin çikarttiii kanunla kaldirildi. Fakat azinlikta olan Boer adi verilen çiftçiler tarafindan irk ayrimi iiddetle tatbik edildi. Bu kanunun kalkmamasi kariisinda Boerler, 1836ida sömürge topraklarindan ayrilarak iç kisimlara doiru göç ettiler ve irkçiliklarini buralarda sürdürdüler.

ingiltere sömürgesinden sirasiyla 1852 ve 1854 senesinde Orange ve Transvaal adi ile iç iilerinde baiimsiz yeni iki sömürge kuruldu. iç kesimlere yerleien Boerlerle ingilizler arasinda ilk zamanlar mevcut olan ilimlilik, gün geçtikçe soiuk harbe ve nihayet iki Boer Devletinin ingiltereiye savai ilani ile sicak harbe dönüitü.

Sömürgeci ingiltere ile irkçi Boerler arasindaki kanli savailar, 1902 senesinde ingilizlerin kesin galibiyeti ile nihayet buldu. ingiltere buralari iç iilerinde baiimsiz birer sömürge olarak ilan ve savai tazminati ödemeie mahkum etti. iki ingiliz sömürgesine (Orange ve Transvaal) iki de Boer devleti katilinca (bunlar iç iilerinde baiimsiz), Güney Afrika dört devletten müteiekkil bir federasyon oldu.

Birinci Dünya Savaiindan sonra her geçen gün aiirlik kazanan irkçilik, 1924ite baia geçen General Herzogiun zamaninda çikarilan kanunlarla meiru hale getirildi. General Herzog 1934 senesinde çikarttiii kanunlarla zencilerin yurttailik ve siyasi haklarini ellerinden aldi. ikinci Dünya Savaiindan sonra bu irkçi politika iiddetini artirarak devam etmiitir.

1948ide Dr. Molaniin iktidara gelmesi ile mevcut irkçi politika had safhaya vardi. Çeiitli dünya ülkelerinden yapilan baskilara raimen, Güney Afrika Cumhuriyeti iktidarlari, irkçi politikadan vazgeçmediler. Ülke bu politikalarini terk etmemek pahasina Milletlerarasi bazi teikilatlardan ayrildi. 1961ide ayrildiii Commonwealth ingiliz Milletler Topluluiu teikilati da bunlardandir.

1968ide öirencilerin düzenledikleri irk ayirimina karii gösterileri din yetkililerince de desteklendi. Bunun üzerine hükumet, askerleri en yeni silahlarla donatti. Güvenlik kuvvetlerini ve istihbarat teikilatini kuvvetlendirdi. Böylece Afrikaidaki diier devletlere karii da üstünlük sailadi.

1969ida Birleimii Milletlerin Namibyaidan çekilmesi isteiini reddetti. Namibya, Güney Afrika Cumhuriyetinin fiilen bir eyaleti oldu. Irk ayrimini burada da uyguladi. Dünya devletleri arasinda yalniz kalan Güney Afrika Cumhuriyeti, 1970iten sonra Afrika Devletleri arasinda taraftar kazanmak için bazilari ile iliikiler kurmaya çaliiti.

1976idaki zenci hareketlerinde yüzlerce zenci öldürüldü. Devam eden baski ve öldürmeler üzerine, BM Güvenlik Konseyi, Güney Afrika Cumhuriyetine silah satiiini yasakladi (1977). Milletlerarasi iliikileri hemen hemen kopma noktasina gelen yönetim, sert irkçi yönetiminden tavizler vermeye bailadi. Zencilere sendika kurma hakki tanindi (1979).

1982ide Namibyainin sömürgelikten kurtulmak için bailattiii hareket, ülkeyi yeniden kariitirdi. Sorgusuz, yargisiz öldürmeler bailadi. Yeni anayasa yapilarak baikanlik sistemine geçildi. Buna raimen ülkedeki çatiimalar durmadi. Cumhurbaikani P.W. Botha, ülkesini milletlerarasi yalnizliktan kurtarmak için çeiitli ülkeleri ziyaret etti ve bunda baiari sailadi. Zenci çoiunluiun sesi, baski ve zulümle susturuldu. Komiu devletlere saldirilar bailadi.

Cumhurbaikani Botha, lideri bulunduiu Ulusal Parti içinde meydana gelen muhalefetin de tesiriyle 1989 Aiustosunda istifa etmek mecburiyetinde kaldi. Yerine Frederik W de Klerk geçti. Eylül 1989 seçimlerinde seçme hakki bulunmayan zenciler ülke çapinda büyük grev yaptilar. Zencilere karii yumuiama politikasi uygulayan Cumhurbaikani de Klerk iubat 1990ida meclisi açarken yaptiii konuimada Afrika Milli Konseyi, Afrika Komünist Partisi ve 33 muhalefet örgütü hakkinda bulunan yasaiin kaldirildiiini açikladi.

Ayrica 1962iden beri hapiste bulunan zenci lider Nelson Mandela serbest birakildi. Afrika Milli Konseyi 1991 senesi iiktidarin halka devredilmesi için doplu eylem yilii ilan etti. Ayni sene yapilan Afrika Milli Konseyi toplantisinda Nelson Mandela baikanliia seçildi.

Irk ayrimi politikasindaki bu yumuiama sebepiyle birçok ülke Güney Afrikaiya uyguladiii ekonomik müeyyideleri kaldirdi. Komiulariyla arasindaki gerginlik de yumuiadi. Zenciler arasindaki iiddet olaylari zaman zaman önemli boyutlara ulaimaktadir.

---

Etiketler : [ cumhuriyet ] [ Birinci Dünya Savaii ] [ birinci dünya savaii ] [ yeni silahlar ] [ birleimii milletler ] [ PORTE ] [ çiftçi ] [ koloni ] [ 1989 ] [ irketi ] [ komiu ] [ BiRLEiMii MiLLETLER ] [ dias ] [ nelson mandela ] [ portekiz ] [ hollanda ] [ 1968 ] [ afrika ] [ erginlik ] [ gemici ] [ gali ] [ sömürge ] [ iuba ] [ iirketi ] [ irkçilik ] [ kolon ] [ yalnizlik ] [ ikinci dünya savaii ] [ doktor ] [ baikanlik sistemi ] [ had ] [ STRATEJi ] [ STRATEJ ] [ çark ] [ grev ] [ cumhurbaikani ] [ sendika ] [ anayasa ] [ millet ] [ strateji ] [ körfez ] [ depo ] [ tazminat ] [ hindistan ] [ azinlik ] [ SiYASi ] [ kurtarma ] [ yurttai ] [ yurtta ] [ çatiima ] [ 1924 ] [ enes ] [ güvenlik ] [ fransizlar ] [ komünist ] [ birle_mi_ milletler ] [ silahlar ] [ engellemek ] [ 183 ] [ ulusal ] [ istasyon ] [ Birinci Dünya Sava ] [ i sa ] [ birinci dünya sava ] [ meclis ] [ baskül ] [ kaian ] [ I dünya sava ] [ 969 ] [ güney afrika ] [ Cumhuriyet ] [ ahiler ] [ 488 ] [ hile ] [ 1969 ] [ EiEK ] [ mina ] [ hindi ] [ fiile ] [ siyasi ] [ fiil ] [ inat ] [ birinci dünya ] [ k pe ] [ fii ] [ Ğ sa ] [ meie ] [ Ai I ] [ ikinci dünya sava ] [ Attila ] [ cumhurba ] [ azim ] [ CUMHURiYET ] [ SIYASI ] [ istihbarat ] [ GREV ] [ kağan ] [ I dünya savaii ] [ I DÜNYA SAVAiI ] [ ihbar ]