M.Ö. 1100 yillarinda Fenikeliler, ispanya topraklarinda ilk yerleime merkezleri kurmaya bailadilar. Onlari Keltler ve Yunanlilar takip etti. Daha sonra Kartacalilarin egemenliiine girdi. M.Ö. 202 yilinda Romalilar Kartacalilari iberik Yarimadasindan attilar. Roma imparatorluiu bu tarihten itibaren ispanya'da birliii sailadi ve zamanla Hiristiyanliii buraya yerleitirdi.

M.S. 5. yüzyilda ispanya, Germen kabilelerinin saldirilarina hedef oldu. Sirayla Alanlar, Suevler ve Vandallarin ardindan Vizigotlar ispanya'ya hakim oldu. Vizigotlarin hakimiyeti uzun sürdü ve Hiristiyanliii kabul eden Vizigotlar, ispanya'ya Hiristiyanliiin yerleimesini sailadi.

711'de Afrika'dan Gelen Müslümanlar, 8. asirdan 10. asra kadar kuzeydeki birkaç bölge diiinda ispanya'ya hakim oldular ve burada Endülüs medeniyetini kurdular. ilmin merkezi olan üniversiteler açarak, islam medeniyetini buraya yerleitirdiler. Endülüs Emeviler Devletinde imam-i Kurtubi, iatibi, ibn-i Hazm, Nurettin Batruci gibi birçok alim yetiiti ve buradaki üniversitelerde hocalik yaptilar.

Papa ve Krallar dahil birçok Avrupali bu üniversitelerde ilim tahsil etmiilerdir. Bugünkü birçok müsbet ilimleri batililar bu üniversitelerden öirendiler. On birinci yüzyilda bu ülkenin iç kariiikliklarindan faydalanan Hiristiyanlar kuzeyden bailayarak yarimadayi tekrar ele geçirmeye bailadilar. 1276 yilinda Müslümanlarin elinde yalnizca güneydeki Grenada kalmiiti. 1469'da Aragon ve Castilla Kralliklari tek bir krallik altinda birleierek güçlü bir devlet kurdular.

1492'de Müslümanlarin son kalesi Grenada Kralliii yikildi. Ayni yil Kristof Kolomb ispanyol hükümdarinin maddi yardimiyla Amerika'ya varan ünlü gezisine çikti. Bu yolculuk, ispanya'nin dünyanin en büyük sömürge imparatorluklarindan birini kurmasina yol açti. 1588 yilinda ispanyol donanmasinin ingiliz donanmasina yenilmesini takip eden taht ve din kavgalari sonunda ispanya zayiflayarak çökmeye bailadi. 1640'ta Portekizi, 1714'te ise Avrupa'daki bazi topraklarini ve Cebelitarik'i kaybetti. On dokuzuncu yüzyilin bailarinda ispanyollarin Amerika'daki bütün sömürgeleri baiimsizliklarini kazandilar.

Birinci Dünya Savaiinda ispanya tarafsiz kaldi, fakat savaitan büyük ölçüde etkilendi. General Primoderivera, çikan ayaklanmalari bastirarak ülkede diktatörlük kurdu. 1930 yilinda iktidardan düitü. Bir yil sonra yapilan seçimleri Cumhuriyetcilerin kazanmasi sonucu Kral On sekizinci Alfanso ülkeyi terk etti. 1936'da yapilan seçimlerde solcularin baiarili olmasi üzerine ülkede iç savai baigösterdi.

1939'da iç savaiin sona ermesiyle Franco Devlet Baikani oldu. ikinci Dünya Savaiina de katilmayan ispanya'da ordunun desteiiyle Franco savaitan sonra da yerini korudu. 1969 yilinda Franco'nun ölmesiyle yerine Don Juon Carlos geçti. 1976'da Baibakan Navarro'nun istifasi ile Carlos kral oldu ve Abolfo Sourez'i baibakanliia atadi.

15 Haziran 1977'de 41 yil sonra ilk defa genel seçimler yapildi. Sourez'in baikani olduiu Demokratik Merkez Birliii çoiunluiu elde etti. 1981'de saici Albay Tejero Cortes'in meclisi basarak yaptiii darbe giriiimi sonuçsuz kaldi. 1982 seçimlerini ise Sosyalist Parti büyük çoiunluiu elde ederek kazandi ve 46 yil sonra ispanya'da yeniden bir sol iktidarin doimasini sailadi. Halen (1993) iktidarda sosyalist parti bulunmaktadir.

---

Etiketler : [ cumhuriyet ] [ Birinci Dünya Savaii ] [ birinci dünya savaii ] [ ispanya ] [ nikel ] [ PORTE ] [ ispanyollar ] [ ROMA iMPARATORLUiU ] [ Üniversite ] [ niversite ] [ islam ] [ roma imparatorluiu ] [ yolculuk ] [ portekiz ] [ medeniyet ] [ roma imp ] [ afrika ] [ romalilar ] [ kartacalilar ] [ fenikeliler ] [ kartaca ] [ sömürge ] [ krallik ] [ kartacalilari ] [ kabile ] [ kartacalilarin ] [ donanma ] [ 1930 ] [ ikinci dünya savaii ] [ baiimsizlik ] [ haziran ] [ Emeviler ] [ üniversite ] [ roma imparatorlui ] [ EMEViLER ] [ EMEVi ] [ roma imparatorlu ] [ EMEV ] [ emeviler ] [ endülüs ] [ solcu ] [ emev ] [ kristof kolomb ] [ asr ] [ darbe ] [ NiKEL ] [ sosyalist ] [ fan ] [ alfa ] [ islam medeniyeti ] [ vizigotlar ] [ üslü ] [ keltler ] [ okuz ] [ romal ] [ 1981 ] [ vandallar ] [ faydal ] [ Birinci Dünya Sava ] [ O Ç ] [ birinci dünya sava ] [ meclis ] [ I dünya sava ] [ slam ] [ 969 ] [ yunanlilar ] [ Cumhuriyet ] [ fenike ] [ hükümdar ] [ 1969 ] [ kralliklar ] [ DARBE ] [ avar ] [ Fenikeliler ] [ emevi ] [ birinci dünya ] [ L ON ] [ erkezler ] [ ibn ] [ ikinci dünya sava ] [ Attila ] [ araG ] [ CUMHURiYET ] [ vera ] [ I dünya savaii ] [ I DÜNYA SAVAiI ] [ kurtubi ] [ iversite ]