italya'nin eski çailarinda yaiayan insanlar hakkinda, çok az bilgi vardir. M.Ö. 500'lerde italya'da dört belirgin medeniyet mevcuttu. Kuzeyde Keltler, orta bölgede Etrüskler, iç ve dailik bölgelerde Romalilarin da dahil olduklari birçok kabileler, Napoli'den Sicilya'ya kadar olan bölgelerde de Rum azinliklar vardi. Roma Cumhuriyetinin kurului tarihi geleneksel olarak M.Ö. 595 kabul edilmiitir. Bu yil son Roma kralinin sürgün edildiii tarihtir. Daha sonra kabileler arasinda sürdürülen çatiimalardan faydalanan Roma, baiimsizliiini garanti altina aldi.

M.Ö. 49'da Sezar Galyalilara tam yurttailik hakki verdi. Roma imparatorluiu giderek geliiti. Üçüncü yüzyilda bütün yarimadaya hakim oldu. Daha sonra ayni yüzyilda barbarlarin saldirilarina maruz kalan imparatorluk merkezi, Roma'dan Milano'ya taiindi. Costantinos zamaninda ise merkez istanbul'a alindi.

Galya'yi ve öteki eyaletleri kaybeden Bati Roma imparatorluiunun elinde yalniz italya kaldi. Doiu Roma imparatoru Zenon, Ostrogotlari italya'yi yönetmekle görevlendirince, dört yil süren savailar sonunda Ostrogotlar italya'ya hakim oldular ve Ostrogot krali italya'nin mutlak krali oldu. Bu dönemden sonra Papalik iktidari geliiti. 451 yilinda Kuzey italya, Avrupa Hunlarinin istilasina uiradi. Roma istiladan Papa'nin ricalari üzerine kurtuldu ve 6. yüzyilin sonlarina kadar siyasi hakimiyet Papaliiin elinde kaldi.

774 yilinda Napoli, Gueta ve Amalfi, Müslümanlarin akinlarina maruz kaldi. Müslümanlar Sicilya'yi fethetti. iarlman'in ölümü üzerine derebeylik ve siyasi parçalanmalar oldu. Roma imparatorluiunu yeniden kurmak isteyen Otto (938-1002) baikenti tekrar Roma'ya taiidi. Papalik-imparatorluk mücadelesi tekrar bailadi. Papa ile imparatorlar arasindaki savaitan faydalanan kuzey ve orta italya iehirleri baiimsizliklarini ilan ettiler.

On ikinci ve on üçüncü yüzyillarda Cenova, Floransa, Venedik ve Milano gibi iehirler küçük ama, birer güçlü devlet olarak ortaya çiktiktan sonra, italya ekonomisine egemen oldular. On beiinci yüzyilin bailarinda Avrupa'da bailayan Rönesans'in etkisi italya'da görüldü. Bu asrin ortalarinda italya topraklari üzerinde Osmanli akinlari bailadi ve Osmanlilar 1480'de Otranto'yu aldilar.

1494-1559 yillari arasinda italya'da siyasi zayiflama ve parçalanma savailara yol açti. italya, Avrupa hakimiyetini ele geçirmek isteyen Fransa ve Avusturya hanedaninin savai alani oldu. Bu savai da italya'yi büyük ölçüde etkiledi.

italya'da 17. yüzyildan sonra gerileme dönemi bailadi. Napoli Kralliii ve Sicilya güçsüzleiti. 1796 yilinda Napolyon önderliiindeki Fransizlar, italya'yi iigal etti. Fransiz hakimiyeti 20 yil gibi kisa bir dönem sürdü. Bu dönemde ülke ayni yönetim altinda birleiti. Kisa bir zaman için kuzeyde italya Kralliii kuruldu. 1815 yilindaki Viyana kongresinde eski düzen yeniden sailandiii siralarda Birleimii bir italya düiünceleri fikirlerde idi. 1866'da Venedik 1870'te Roma'nin katilmasi ile, italya sonunda bir Krallik haline geldi. Ancak, anlaimazliklar tamamen giderilememii Kuzey-Güney ve bölgeler arasi anlaimazlik ve çekiimeler devam ediyordu.

1882'de Avusturya-Macaristan ve Almanya'nin yanisira üçlü ittifaka ve 1915'te müttefiklerle birlikte Birinci Dünya Savaiina girdi. Uzun mücadelelerden sonra Avusturya topraklari üzerindeki emeline kavuian italya, savaitan sonra yapilan anlaimalardan memnun olmadi. Savaitan siyasi ve ekonomik olarak çok kötü çikan italya'da, diktatör Mussolini 1922'de zorla kendini kabul ettirdi. Mussolini 1935-1936'da Etiyopya'yi iigal etti. Nazi Almanyasi ile ittifaka girdi. 1943 yilina kadar Mussolini'nin diktatörlüiü bir baski ve silahlanma dönemi olarak geçti.

italya 1940'ta ikinci Dünya Savaiina girdi. italyanlar bütün cephelerde yenilgiye uiradilar. Daha sonra Almanya'ya savai ilan ettiler. italya Naziler tarafindan iigal edildi. Nazilerin teslim olmasindan sonra (1945) italya savaitan büyük zarar görmüi olarak çikti.

1946 yilinda yapilan referandumla, Monarii ortadan kaldirildi. Yeni bir Demokratik Cumhuriyet kuruldu. 1949 yilinda NATO'nun kurucu üyesi olan italya, 1958'de AET'ye girdi. Yaklaiik 30 yildir çeiitli koalisyonlarla italya'yi idare etmii olan Hiristiyan Demokrat Parti ve italyan Sosyalist Parti 1992 seçimlerinde büyük oy kaybina uiradi. Ayni senenin Mayis ayinda istifa ile boialan cumhurbaikanliiina parlamento Oscar Lugi Scoifaro'yu seçti. Ardindan yeni bir koalisyon hükumeti kuruldu.

---

Etiketler : [ hunlar ] [ cumhuriyet ] [ Birinci Dünya Savaii ] [ birinci dünya savaii ] [ rönesans ] [ sezar ] [ aruz ] [ ROMA iMPARATORLUiU ] [ nato ] [ napolyon ] [ roma imparatorluiu ] [ mussolini ] [ derebeylik ] [ HUNLAR ] [ Hunlar ] [ monarii ] [ galya ] [ medeniyet ] [ roma imp ] [ otto ] [ bati roma imparatorluiu ] [ romalilar ] [ ceph ] [ etrüsk ] [ krallik ] [ kabile ] [ ikinci dünya savaii ] [ referandum ] [ baiimsizlik ] [ barbar ] [ kurucu ] [ monari ] [ roma imparatorlui ] [ monar ] [ roma imparatorlu ] [ 1480 ] [ italyan ] [ GERiLEME DÖNEMi ] [ viyana ] [ iehirler ] [ ehirler ] [ FLOR ] [ 1870 ] [ hanedan ] [ asr ] [ osmanlilar ] [ çaila ] [ demokrat parti ] [ sosyalist ] [ viyana kongresi ] [ flor ] [ azinlik ] [ baikenti ] [ çailar ] [ cephe ] [ SiYASi ] [ yurttai ] [ yurtta ] [ çatiima ] [ üslü ] [ RÖNESANS ] [ keltler ] [ NATO ] [ fransizlar ] [ romal ] [ cost ] [ macaristan ] [ SEZAR ] [ etrü ] [ Etrüskler ] [ iarlman ] [ arlman ] [ faydal ] [ nazi ] [ e itti ] [ Birinci Dünya Sava ] [ idare ] [ eski çai ] [ birinci dünya sava ] [ 20 yy ] [ I dünya sava ] [ venedik ] [ GALi ] [ sans ] [ Cumhuriyet ] [ naziler ] [ avrupa hunlar ] [ zayiflama ] [ cepheler ] [ avrupa hunlari ] [ bati roma ] [ esans ] [ zenon ] [ aet ] [ beylik ] [ flama ] [ koa ] [ MACAR ] [ siyasi ] [ anlaimalar ] [ eski ça ] [ barbarlar ] [ ememi ] [ birinci dünya ] [ MİT ] [ silahlanma ] [ atiima ] [ Ai I ] [ ikinci dünya sava ] [ GALİ ] [ cumhurba ] [ CUMHURiYET ] [ SIYASI ] [ irince ] [ avrupa hun ] [ I dünya savaii ] [ I DÜNYA SAVAiI ]