Bugünkü Nijerya topraklarinda ilk yaiayanlarin, milattan 700 yil öncesine rastladiii tahmin edilmekte, fakat bunlarin kimler olduiu hakkinda kesin bir hükme varilamamaktadir. Nijeryainin tarihini, Arapça yazilmii kayitlara dayali olarak, kuzey bölgelerde 9. yüzyil bailarinda kurulmui, Konem-Boru ve bati bölgelerde de yedi Hausa iehir devletleriyle bailatmak mümkündür.

On ikinci yüzyildan itibaren kurulmaya bailanmii Yoruba veIfe kralliklari, 14. yüzyildan itibaren kitayi aydinlatmaya bailayan islam iiiklariyla eriyip gitmiilerdir. islamiyetin yayilmasiyla, mevcut iehir devletleri ve birçok kabile Müslümanlikla iereflenmiilerdir. Buna göre Kuzey Nijerya tamamen islamlaimii ve geri kalan bölgeler de islamiyetin nüfuzu altina girmiiti.

Nijeryaiya ilk olarak 15. yüzyilda Avrupa sömürgeciliiini ve zulmünü getirenler, Portekiz ve ingiliz esir tüccari denizciler olmuitur. Bir yanda doiudan parlayan islam güneii köleliii önleyici, eritici iiiklariyla Afrikalilara hayat getirirken, diier yanda bozulmui dinlerinin taassubu ve maddi hirslarla dolmui Avrupalilar, Nijeryainin zenci insanlarini esir yapiyor ve satiyordu. Böylece, Avrupalilarin iigalleriyle Atlantik esir ticareti bailamiiti. 350 yil kadar süren bu vahiet, 20.000.000 Nijeryaliinin esir olarak satilmasiyla Avrupa tarihinde kara bir leke olarak kalmiitir.

ingiltere, 19. yüzyil bailarindan itibaren, Nijerya içiilerine kariimaya bailadi. ilk olarak Lagos, 1861 yilinda bir ingiliz kolonisi haline geldi. 1885ite Gine Körfezi civari, ingiltereinin himayesine girdi. Bundan sonra ingiltere, Nijeryaiyi iki himaye bölgesine ayirdi. ikisini birden bir vali yönetiminde tuttu. Birinci Dünya Savaiindan sonra bailayan milliyetçilik hareketleri, Nijeryalilar arasinda yabancilara karii isyan etme ve baiimsizliii elde etme düiüncesini getirdi.

1950 yilinda, idare gücünü, merkezi otoriteyle üç ayri bölgenin meclisleri arasinda paylaitiran yeni bir federal sistem getirildi. 1954 yilinda ilan edilen anayasa, kuzey, bati ve doiu bölgeleri güçlü bir merkezi hükümete baili olarak, Nijeryalilara sahip olduklari kanuni haklari verdi.

ingiltere, ii baiina kendi çikarlarini koruyacak bir hükümeti getirmeyi planliyordu. Ülkede üç büyük parti kuruldu ve 1959 yilinda seçimler yapildi. Bu seçimlerde kuzey bölgenin Nijerya Halklari Kongresi (NPC) kazandi ve parti lideri Ebubekir Tafawa Balewa baibakan oldu. Müslümanlarin çoiunlukta olduiu kuzey bölge iktidara gelince, ilk ii olarak 1960 yilinda baiimsizliii elde etti.

Nijerya bundan sonra 1963 yilinda Cumhuriyeti ilan etti ve akabinde 1965 yilinda yeni seçimler yapildi. Fakat bundan sonra Nijeryaida iç kariiikliklar bailadi. 30 Mayis 1967ide Doiu Bölgesi Biafra Cumhuriyeti adiyla isyan ettiyse de, Nijerya hükümeti dii güçlerin yardimiyla bu isyani bastirdi. Fakat bu iç harp 30 aydan fazla sürdü ve 20. yüzyilin en kanli ve korkunç çatiimalarindan biri oldu. Biafra bölgesi binlerce ölü ve birçok harap olmui binayla doldu.

1970 yilindan sonra olay yatiiti ve bu arada bulunan petrol yataklari Nijeryainin hayatini deiiitirdi. 29 Haziran 1975ite General Muhammed yeni bir askeri darbeyle ii baiina geldi. Çok geçmeden 1976ida yapilan üçüncü ihtilal teiebbüsü baiarisizlikla bitti. Fakat, General Muhammed öldürüldü ve yerine, yardimcisi General Olesegun Obasanjo geçti. General ibrahim Babangida devlet baikani olup, askeri bir rejim kuruldu.

Bundan sonra NijeryaFederal Hükümeti, petrol gelirlerinin getirdiii refah düzeyi ile iç olaylari önlemeye bailadi ve bugün için Nijerya Afrikainin en geliimii ülkelerinden biri haline geldi. 4 Temmuz 1992ide seçimlerle tekrar demokratik düzene geçilmeye ilk adim atildi. Sivil yönetime geçii tarihi olarak çeiitli zamanlar belirlendi ise de en son olarak 27 Aiustos 1993ie ertelendi.

---

Etiketler : [ kanuni ] [ cumhuriyet ] [ Birinci Dünya Savaii ] [ aydinlatma ] [ birinci dünya savaii ] [ civa ] [ PORTE ] [ milat ] [ avrupa tarihi ] [ isyan ] [ islam ] [ y n ] [ mete ] [ koloni ] [ takla ] [ portekiz ] [ milliyetçilik ] [ islamiyet ] [ afrika ] [ gitmiilerdi ] [ gall ] [ sömürge ] [ krallik ] [ kabile ] [ rastladi ] [ rastlad ] [ temmuz ] [ kolon ] [ arapça ] [ haziran ] [ hirs ] [ petrol ] [ yatak ] [ erit ] [ iSLAMiYET ] [ MÜSLÜMANLIK ] [ GALLER ] [ otorite ] [ KANUNi ] [ anayasa ] [ idare ] [ PETROL ] [ körfez ] [ müslümanlik ] [ darbe ] [ iehir ] [ METE ] [ vali ] [ iktidar ] [ dinler ] [ muhammed ] [ çatiima ] [ üslü ] [ ihtilal ] [ Atlanti ] [ Muhammed ] [ Birinci Dünya Sava ] [ iran ] [ birinci dünya sava ] [ meclis ] [ merkezi otorite ] [ I dünya sava ] [ denizci ] [ slam ] [ hau ] [ 1960 ] [ Cumhuriyet ] [ meclisler ] [ himaye ] [ kralliklar ] [ DARBE ] [ kita ] [ Köle ] [ tuttu ] [ refah düzeyi ] [ l öncesi ] [ ak l ] [ refl ] [ rapca ] [ arapca ] [ BALE ] [ birinci dünya ] [ ilk a ] [ i esi ] [ askeri darbe ] [ atiima ] [ in tarihi ] [ isizlik ] [ DiNLER ] [ rahim ] [ gida ] [ CUMHURiYET ] [ tiran ] [ korkunc ] [ I dünya savaii ] [ I DÜNYA SAVAiI ] [ köle ]