ispanya dönemi öncesi Peru tarihi hakkinda, elde yazili ve kayitli dokümanlar yetersiz olduiu için, bilgiler oldukça zayiftir. Yapilan tarihi çaliimalardan çikarilan sonuçlara göre, Peru topraklarinda ilk yaiayanlar Panama Boiazini geçen ve Pasifik Okyanusunu aian göçebe avcilari ve balikçilik yapan insanlardir. Peruida M.Ö. 1200 yillarindan, M.S. 1532 yilina kadar çeiitli medeniyetler gelip geçmiitir. Chavin (iöven), Klasik, Chimu ve inka diye bilinen bu dönemlerin sonuncusu olan inka medeniyeti kitada ve ülkede en tesirli olanidir.

ispanyollar ilk olarak 1531 yilinda Francisco Pizarro vasitasiyla ülkeye geldiler. Bundan sonra Lima, Peruiya ispanya adina gelen genel valilerin merkezi oldu. Güney Amerikaida iyice yerleien ve kuvvet bulan ispanyol idaresi, Peruinun baiimsizliiinin gecikmesine sebep oldu. 1821 yilinda Arjantinli Jose de San Martin, Peru topraklarini topladiii kuvvetlerle ele geçirdi.

Arkasindan Simon Bolivar ve Antonio J. de Sucre komutasindaki kuvvetler ispanyollari bozguna uirattilar. 1826 yilinda Callao bölgesinin de ele geçirilmesi sonunda Peru baiimsizliiini ilan etti. Böylece Amerika kitasindaki ispanya imparatorluiu çöktü.

1846 yilina kadar ülke içinde siyasi ve politik mücadeleler baigöstermiitir. Evvela 1822ide kongre bir cumhuriyet anayasasini kabul etti ve 1823ite Jose de la Riva Agüero ülkenin ilk baikani oldu. 1879-84 yillari arasinda iili, Peru ve Bolivyaiya saldirdi ve Tarapaca, Tacna veAricaiyi ele geçirdi. Yillarca süren mücadeleler sonunda 1929 yilinda yapilan bir antlaimayla anlaimazlik kesin olarak son buldu.

Antlaimaya göre, Arica bölgesi diiindaki bütün bölgeler, Peruiya geri verildi. 1968 yilinda yapilan bir askeri darbe ile, baikan Femando Belaunde Terry görevinden uzaklaitirildi. 1974 yilina kadar devam eden askeri hükümet zamaninda petrol, bankacilik, madencilik ve balikçilik millileitirildi.

12 yillik bir aradan sonra Peru, 1980 yilinda demokratik hayata döndü. Baikanliia yeniden F. B. Terry getirildi. Yeni hükümet sosyalist sistemi terk ederek liberal sistemi ülkeye getirdi. Ülke ekonomisi girdiii çikmazdan kurtularak normale döndü. 1981 yilinda Ekvador sinirinda bazi çatiimalar olduysa da çabuk kapandi. Bundan sonra Maoicu solcu teröristler ülkede olaylar çikarmaya bailadilar.

1982 ve 1983 yilinda hizlanan bu tedhii eylemleri daha çok ABD aleyhine yapilmaktaydi. 1985ite iktidara gelen Alan Garcia Perez tethii eylemlerini bastirmaya çaliiti. 1990ida seçimleri kazanan Alberto Tujimori de zamaninda solcularin tethii eylemleri hizla artti. Bunun üzerine Baikan Alberto Fujimori 5 Nisan 1992ide bir sivil darbe yaparak kongreyi daiitti ve bir olaianüstü hal ve yeniden iniaa hükümeti kurdu.

13 Kasim 1992ide Baikan Albertoiya baiarisiz bir suikast giriiiminde bulunuldu. Yeni kurulan Demokratik Kurucu Kongre için seçimler 22 Kasim 1992ide yapildi ve Baikan Albertoiyu destekleyen partiler salt çoiunluiu elde ettiler. Bu arada Aydinlik Yol Gerilla teikilatinin lideri olan Guzman yakalandi. Guzman 1980ide bailayan gerilla savaiinda 22.500 kiiinin ölümünden sorumlu tutularak ömür boyu hapis cezasina çarptirildi.

---

Etiketler : [ terör ] [ cumhuriyet ] [ MEDENiYETLER ] [ ispanya ] [ maden ] [ GÖÇ ] [ göç ] [ 1929 ] [ inka ] [ ispanyollar ] [ bankacilik ] [ arjantin ] [ bankaci ] [ bankac ] [ göçebe ] [ balikçilik ] [ ALBERT ] [ nisan ] [ liberal ] [ 1968 ] [ medeniyet ] [ KASIM ] [ suikast ] [ albert ] [ iNKA ] [ asik ] [ kurucu ] [ medeniyetler ] [ petrol ] [ solcu ] [ anayasa ] [ idare ] [ martin ] [ eyhi ] [ PETROL ] [ darbe ] [ sosyalist ] [ panama ] [ vali ] [ KAST ] [ SiYASi ] [ iktidar ] [ çatiima ] [ jant ] [ 1981 ] [ MAO ] [ kasim ] [ SUiKAST ] [ siniri ] [ gerilla ] [ anus ] [ anüs ] [ antonio ] [ Cumhuriyet ] [ nisan 1 ] [ peru ] [ ekvador ] [ 1980 ] [ bolivya ] [ DARBE ] [ kita ] [ CIA ] [ siyasi ] [ bulan ] [ kayitli ] [ küa ] [ göc ] [ cia ] [ askeri darbe ] [ marti ] [ atiima ] [ ifti ] [ Inka ] [ Attila ] [ CUMHURiYET ] [ chi ] [ SIYASI ] [ INKA ] [ arapa ]