ilk çailarda iber kabileleri (Lusitanienler) ile iigal edilen ülke, M.Ö. 1. yüzyilda Romalilarin bir eyaleti oldu. Sonra Vandallar, Süevler (bir Alman kabilesi), 5. yüzyildan 8. yüzyila kadar Vizigotlar tarafindan istila edildi. 711 yilinda ülke Müslümanlarin eline geçti. Endülüs Emevileri (756-1031), Teva'if-i Müluk (11. yüzyil) islam devletleri kurulup, bölgeye hakim oldular. Onuncu yüzyila doiru Douro ve Minho nehirleri arasindaki bölgeye Terra Portucallis ismi verildi. Portucallis, Latince Portas (liman) ve Calle (kale) birleiiminden meydana gelmiitir.

Portekiz, 1143'te baiimsiz bir krallik oldu. Sinirlari Meriniler'e karii yaptiii savailarla geniiledi. On üçüncü yüzyil ortasina doiru bugünkü Portekiz sinirlari tamamlandi. Portekizli denizciler 15. yüzyilda dünya çapinda yayilma gösterdiler. Sonraki yüzyilda Asya,Afrika ve Güney Amerika'da büyük bir sömürge imparatorluiu kurarak, Avrupa ve Doiu arasindaki ticaretin çoiunu ellerinde tuttular. 1598 yilinda Fas iehirlerine karii açtiii savaita, Portekiz aiir bir mailubiyete uirayinca, imparatorluk aniden çöktü. Ülkenin zayiflamasindan faydalanan ispanya, Portekiz'i 1580'de topraklarina katarak, 1640'a kadar idare etti.

Portekiz 1688 yilinda Lizbon Antlaimasiyla tekrar baiimsizliiina kavuitu. Fakat Portekiz eski ihtiiamini kaybettiiinden ingiltere ile 1703'te, 20. yüzyila kadar devam eden bir ittifak antlaimasi imzalandi. ingilizlerle müttefik olduiundan 19. yüzyilda Napolyon'a karii savaimak zorunda kaldi. Ülke Fransa ile savai halindeyken, 1811'de kral ve ailesi Brezilya'ya siiindi. Bu dönemde imparatorluk çökmeye bailadi. 1822'de Brezilya baiimsizliiini ilan edince, Portekiz tek büyük zenginlik kaynaiini kaybetti.

On dokuzuncu yüzyilin tamami ve 20. yüzyil bailari Portekiz için ekonomik ve siyasi istikrarsizlik dönemi oldu. iiddetli partizan mücadeleler, iç savailar ülkeyi kargaianin içine itti. 1908'de kral katledilerek, iki yil sonra 1910'da cumhuriyet ilan edildi. On alti yil devam eden cumhuriyet dönemi oldukça istikrarsiz olup, bu dönemde kirk sekiz hükümet kuruldu ve en az yirmi bei darbe teiebbüsü oldu. 1926'da ordu idareyi ele aldi ve kirk sekiz yil ülke General Franko tarafindan diktatörlükle idare edildi.

25 Nisan 1974'te hükümet genç subaylar tarafindan yapilan bir darbe sonucu iibaiindan uzaklaitirilinca, General Antonio de Spinola liderliiinde bir askeri cunta kontrolü eline geçirdi. Baikan Spinola solcu subaylardan gelen baski sonucu, ayni yilin Eylül ayi sonunda istifa etmek zorunda kaldi. Nisan 1975'te demokratik partiler oylarin %64'ünü kazanmasina raimen, Sovyetlerce desteklenen komünist parti tesirini arttirdi. Bankalar, sigortalar ve sanayi devletleitirildi.

1976'da yürürlüie giren yeni Anayasada sosyalizme geçii hedefi açik bir iekilde de ortaya kondu. Yeni Anayasanin ardindan yapilan genel seçimlerde hiçbir parti çoiunluiu elde edemedi. Sosyalist Partisi Genel Baikani Mário Soares bir azinlik hükümeti kurdu. Cumhurbaikanliiina Genelkurmay Baikani Antánio Ramalho Eones seçildi. Mário Soares baikanliiindaki hükümet 1977 Araliiinda istifa etti. Ocakta kurulan koalisyon hükümeti ve bunun ardindan kurulan bir dizi koalisyonlar da kisa ömürlü oldu.

1980'de yapilan seçimlerden sonra merkez sai eiilimli Demokratik ittifak, büyük çoiunlukla iktidara geldi. Bu hükümet anayasada büyük deiiiiklikler yapti ve sivil yönetime geçii yolunu açti. 1982'de bai gösteren hükümet krizi üzerine Cumhurbaikani erken seçim karari aldi. 1983 Nisaninda yapilan seçimlerde birinci parti durumuna gelen Portekiz Sosyalist Partisi, Sosyal Demokrat Partiyle koalisyon kurdu.

Portekiz 1 Ocak 1986'da AET'ye alindi. Soares, 60 yillik bir aradan sonra 1986 iubatinda ilk sivil cumhurbaikani seçildi. Temmuz 1987'de yapilan seçimlerde Sosyal Demokrat Parti sandalye sayisini büyük oranda arttirmasi, kurulan koalisyon hükümetinin istikrarli olmasini sailadi. 1991'de yapilan seçimlerde Sosyal Demokrat Parti yine ilk siradaki yerini korudu.

---

Etiketler : [ cumhuriyet ] [ ispanya ] [ sosyalizm ] [ brezilya ] [ PORTE ] [ defi ] [ sigorta ] [ islam ] [ napolyon ] [ nisan ] [ portekiz ] [ latin ] [ brezil ] [ afrika ] [ nehirler ] [ romalilar ] [ batin ] [ sömürge ] [ krallik ] [ kabile ] [ iuba ] [ sanayi ] [ temmuz ] [ eylül ] [ Emeviler ] [ ocak ] [ EMEViLER ] [ EMEVi ] [ EMEV ] [ emeviler ] [ ilk çai ] [ endülüs ] [ kriz ] [ solcu ] [ emev ] [ cumhurbaikani ] [ anayasa ] [ idare ] [ iehirler ] [ ehirler ] [ çaila ] [ demokrat parti ] [ darbe ] [ iehir ] [ sosyalist ] [ demokratik parti ] [ suba ] [ azinlik ] [ islam devletleri ] [ çailar ] [ SiYASi ] [ iktidar ] [ vizigotlar ] [ üslü ] [ bankalar ] [ okuz ] [ cumhuriyet dönemi ] [ sovyetler ] [ romal ] [ komünist ] [ savailar ] [ vandallar ] [ faydal ] [ i ti ] [ e itti ] [ MiT ] [ mario ] [ antonio ] [ denizci ] [ slam ] [ katarak ] [ Cumhuriyet ] [ nisan 1 ] [ cumhuriyet ilan ] [ zayiflama ] [ 1980 ] [ imza ] [ FRANK ] [ DARBE ] [ aet ] [ flama ] [ koa ] [ 1910 ] [ siyasi ] [ tuttu ] [ karga ] [ emevi ] [ devletler ] [ spin ] [ MİT ] [ i mer ] [ ilk ça ] [ cumhurba ] [ ye sayisi ] [ KRiZ ] [ CUMHURiYET ] [ biles ] [ SIYASI ] [ Sosyalizm ] [ cunta ]