Suudi Arabistan
Arabistan tarihi, ilk yaratilmii insan ve ilk peygamber Hazret-i Âdem ile Arabistan topraklari üzerinde Hazret-i Âdem'den sonra birçok peygamber geldi. Bunlardan Hazret-i Nuh, insanliiin ikinci babasidir. Araplar, Hazret-i Nuh'un üç oilundan biri olan "Sam"dan türemiilerdir. Bu yüzden ülke topraklari üzerinde ilk yaiayanlara "Samiler" adi verilir.
Samiler'den sonra gelenlere, Arab-i aribe dendi. Himyer, Gassan ve Hire gibi bir takim devletler kuruldu. Eski Araplarla, yeni gelenlerin kariimasi neticesi, Arab-i müsta'ribe meydana geldi. islamiyet'ten evvel, Araplar çeiitli kabileler halinde yaiarlardi. Bunlarin en iereflisi Kureyi, bunun içerisinden de Haiimi kolu sayiliyordu. Hazret-i Muhammed, bu koldan gelmekteydi ve 610 yilinda islam dinini tebliie bailadi. 630 yilinda Mekke fethedildi.
Hazret-i Muhammed 632 yilinda vefat edince Dört Halife (632-661) devri bailadi. Bahreyn, Irak, Suriye, Filistin, Misir, Afrika, Kafkasya ve Horasan fethedildi. Dört Halife devrinden ve Hazret-i Hasan'in alti aylik hilafetinden sonra, devlet idaresi 662 yilinda Emevilere geçti. Sicistan, Afganistan, Semerkant, Erzurum, Kibris, Girit, Sicilya, Buhara, Harzem, Hint topraklari Malatya ve Türkistan fethedildi. Sinirlar Atlas Okyanusu ve Fransa içlerinden Türkistan'a kadar uzandi.
Emevi Halifeliiinden sonra, 750'de Abbasi Halifeliii devri bailadi. Fakat Abbasiler her geçen gün kuvvet ve itibarini kaybediyordu. Çeiitli iç isyanlarin ve toprak kayiplarinin yaninda, Moiol felaketiyle 1258'de fetret devrine girildi. Üç senelik fetret devrinden sonra, Abbasilerin Misir'daki halifeliii 1517 yilina kadar devam etti.
Arabistan Yarimadasi, Sultan Birinci Selim Han (1512-1520) zamaninda, Osmanli hakimiyetine geçti. Sultan Selim Hanin 1517'deki Ridaniye Muharebesiyle Misir'i alip, Memluk Devletine son verdikten sonra, bu devletin nüfuzu altinda bulunan Mekke ve Medine havalisi de Osmanli hakimiyetini tanidi. O sirada Mekke emiri bulunan ierif Berekat bin Muhammed Hasani, derhal henüz on iki yaiinda bulunan oilu ierif Ebu Nümey'i, elçilik heyetiyle Misir'a göndererek Osmanli padiiahina tazimlerini arzla Mekke'nin anahtarlarini takdim etti.
ierif Ebu Nümey, Osmanli Padiiahi Sultan Selim Han tarafindan da kabul edildi. ierif Ebu Nümey'e hil'at giydirilerek, padiiahin elini öptü. ierif Berekat'a Mekke emirliii meniuru yazilip, oiluna verilen hediyelerle Mekke'ye gönderildi. Misir hazinesinden Mekke emirine maai bailandi. Ayrica ierif Ebu Nümey ile beraber Mekke ve Medine ahalisine daiitilmak üzere, padiiah tarafindan 200.000 altinla bol miktarda zahire gönderildi. Bunlari Emir Muslihiddin ile Misir'dan iki kadi götürüp, mahallerinde daiitmaya memur edildiler.
1517 yilindan itibaren Mekke ve Medine'deki camilerdeki hutbelerde, Osmanli padiiahlarinin adlari zikredildi. Emir tayinleri de Osmanli padiiahlarinca yapilirdi. Mekke emiri olan ierif vefat eder veya azil yahut istifa ile makami boialdiii zaman, yerine tayin olunacak yeni emir, ieriflerin seçimleri Mekke kadisiyla Misir, iam ve Cidde valilerinin arz ve inhalari üzerine padiiah tarafindan tayin edilirdi. Emir tayini, dört yüz yildan fazla bu usulle yapildi.
Osmanlilar bölgeyi imtiyazli halde tuttular. Mübarek belde olmasi dolayisiyla ahalisine ziyadesiyle yardim edip, manevi ve sanat deieri yüksek pek çok eserler yaptirdilar. Arabistan ahalisi, Osmanlilarin hakimiyetinde kaldiklari 1517-1918 yillari arasinda bolluk içinde yaiayip, ihtiyaçlari ziyadesiyle kariilandi.
1737 yilinda Abdülvehhab oilu Muhammed'in yaymaya bailadiii Vehhabilik yolu, Arabistan'daki sükuneti bozdu. Bu yol siyasi bir hal de alinca; Osmanli Devletine karii bölgedeki Bedevilerin desteiinde 1791'de isyan ettiler. Mekke Emiri ierif Galib Efendi ile harp ettiler. Sayisiz Müslümani öldürüp, kadinlarini, çocuklarini ve mallarini aldilar. Bunlar 1801'de Mekke'ye saldirdilar. Mekke Emiri ierif Galib Efendi, bunlari iehre sokmadi. Mekke etrafindaki Arap kabileleri de Vehhabi oldu.
1803'te Taif'e girdiler. Taif'teki Müslümanlara iikence edip, kadinlari ve çocuklari acimasizca öldürdüler. Hac mevsiminde Mekke'ye de saldirdilar. iehre giremediler. ierif Galib Efendi, Cidde'ye girince Sü'ud bin Abdülaziz antlaimayla iehre girdi, türbe ve mezarlarin hepsini yiktirdi. Suudiler, ierif Galib Efendiyi yakalamak için Cidde'ye gittiyse de Osmanli askerinin mukavemetinden geri çekildiler. Mekke'de iikence, zulüm, soygun artinca, ierif Galib Efendi, Cidde'den iehre gelip Vehhabileri kovdu. Yemen dailarina kaçtilar. Kaçarken çok zulüm, soygun yaptilar. ierif Galib Efendinin tavsiyesiyle Beni Sakif Kabilesi de Taif'teki Vehhabileri iehirden kaçirttilar.
Vehhabiler, Yemen dailarindaki cahil, vahii köylüleri toplayip, kuvvetlerini arttirarak tekrar Mekke'yi kuiattilar. iehir açlik sebepiyle teslim oldu. Yine iehirde çok zulüm ve tahribat yaptilar. Mübarek beldelerdeki zulüm ve tahribat, Misir Valisi Mehmed Ali Paianin 1812'de Cidde'ye gelmesi ve Mekke'ye asker göndermesine kadar devam etti.
Kavalali Mehmed Ali Paia'nin oilu ibrahim Paia, Vehhabilerin merkezi Deriyye'yi 1818'de fethedip, Vehhabi Emiri Abdullah ibni Suud ile dört oilu ve ileri gelenlerini esir alip, istanbul'a gönderince, bunlar idam edildi. ingiltere bölgede fitne çikarip, Osmanli Devleti içinde isyan bailatmak istediyse de 1857'de bariila etkisiz hale getirildi. 1860 yilinda bütün emirler devletin itaati ve terbiyesi altina sokuldu.
1897'de Suudilerin lideri olan Abdülaziz er-Reiid, Vehhabiliii tekrar faal hale getirdi. Riyad, Kasim, Büreyde ieyhleri, El-Mühenne köyünde bulunan Abdülaziz bin Suud bin Faysal ile anlaitilar. Abdülaziz bin Suud, 12.000 hecinli ile Kuveyt'ten Riyad'a geldi. 1902'de bir gece Riyad'a girdi. Abdülaziz ibnür-Reiid'in Riyad Valisi Aclan'i bir ziyafette öldürdü. Zulümden yilmii olan halk, bunu emir yapti. Üç sene çeiitli muharebeler yapildi. Abdülaziz ibnür-Reiid öldürüldü. 1915'te Osmanlilar iie kariiarak, Abdülaziz bin Suud, Riyad kaymakami olmak üzere barii yapildi. Sonra Reiidiler ile Suudiler arasinda Kasim'de harp olup, Abdülaziz bin Suud mailup oldu.
1918'de Abdülaziz bin Suud, ingilizlerin teiviki ile bir beyanname yayinladi. Mekke'ye ve Taif'e saldirdi. Fakat, bu iehirleri ierif Hüseyin Paiadan alamadi. 1924'te ingilizler, MekkeEmiri ierif Hüseyin bin Ali Paiayi yakalayip, Kibris'a götürdü. ingilizlerin bu hareketinden sonra, Abdülaziz bin Suud, 1924'te Mekke'yi ve Taif'i rahatça ele geçirdi. Suudiler, ingilizlerin yardimiyla bölgede kontrolü sailayinca, Osmanli Devletinden sonra halifelik makamina sahip olmak istedilerse de baiaramadilar.
ibn-i Suud, 1932 yilinda Suudi Arabistan Kralliiini kurdu. 1953 yilinda ölümünden sonra, yerine oilu Suud bin Abdülaziz geçti. 1964'te tahtan indirildi. Yerine kardeii Faysal getirildi. 1977'de sarayinda yeieni tarafindan öldürüldü. Yerine kardeii Halid geçti. O da 1982'de ölünce kardeii Fahd geçti.
Suudi Arabistan 1948, 1967 ve 1973 yillarinda vuku bulan Arap-israil harplerine katildi. ingiltere, Fransa ve ABD'den milyarlarca dolarlik silah, malzeme, savai uçaklari, güdümlü mermiler alindi. 1990 ortalarinda Kuveyt'in Irak tarafindan iigal edilmesine karii olan Suudi Arabistan, Irak'i Kuveyt'ten çikarmak için harekete geçen "çok uluslu güce" üs vazifesi yapti.
Etiketler : [ osmanli devleti ] [ FETRET ] [ buhar ] [ memur ] [ YAiAR ] [ kasi ] [ acl ] [ hazine ] [ yün ] [ mevsim ] [ malatya ] [ kant ] [ isyan ] [ uçak ] [ islam ] [ girit ] [ padiiah ] [ semerkant ] [ Osmanli Devleti ] [ kibris ] [ hint ] [ OSMANLI DEVLET ] [ ibni ] [ OSMANLI DEVLETi ] [ bni ] [ fetret devri ] [ memluk ] [ mezar ] [ islam dini ] [ islamiyet ] [ afrika ] [ iDiL ] [ abbasiler ] [ gali ] [ kabile ] [ milyarlarca ] [ sami ] [ afet ] [ bedevi ] [ anna ] [ KiST ] [ Emeviler ] [ bedeviler ] [ Abbasiler ] [ EMEViLER ] [ EMEVi ] [ EMEV ] [ selim ] [ Kibris ] [ emeviler ] [ taif ] [ cami ] [ çark ] [ iSLAMiYET ] [ AFGANiSTAN ] [ beyanname ] [ osmanli padiiahlari ] [ emev ] [ halife ] [ halifelik ] [ iehirler ] [ ehirler ] [ emu ] [ filistin ] [ osmanlilar ] [ irem ] [ vali ] [ mekke ] [ israil ] [ SiYASi ] [ iç isyanlar ] [ erzurum ] [ mukavemet ] [ kayma ] [ muhammed ] [ harzem ] [ 1924 ] [ suudi arabistan ] [ muharebeler ] [ ribat ] [ makam ] [ horasan ] [ dört halife devri ] [ afganistan ] [ SELiM ] [ mezarlar ] [ asil ] [ iikence ] [ SURiYE ] [ kredi ] [ Muhammed ] [ anus ] [ atlas ] [ uçaklar ] [ suriye ] [ KASIM ] [ i esi ] [ aramai ] [ hasan ] [ kist ] [ kafkas ] [ abbasi ] [ padiiahlar ] [ Selim ] [ kafka ] [ Hint ] [ moiol ] [ tayin ] [ HARZEM ] [ tai ] [ name ] [ dailar ] [ kayip ] [ Cami ] [ fetret ] [ siyasi ] [ bulan ] [ tuttu ] [ e iti ] [ abba ] [ osmanli devlet ] [ SEMER ] [ refl ] [ emevi ] [ KAYMAK ] [ AiI ] [ KANT ] [ BiREY ] [ medine ] [ k pek ] [ k pe ] [ irak ] [ giydi ] [ bilii ] [ moi ] [ ibn ] [ HORA ] [ ağlar ] [ Attila ] [ rahim ] [ i_ devri ] [ iahin ] [ azim ] [ padi ] [ SİK ] [ iSRAiL ] [ ii devri ] [ biles ] [ KIST ] [ SIYASI ] [ Suriye ] [ emirler ] [ IDIL ] [ samiler ] [ SURIYE ] [ OSMANLI D ] [ isyanlar ] [ adlar ] [ irince ] [ anahtarlar ] [ KIBRIS ] [ efendi ]
