Vietnam
M.Ö. 3. yüzyilda Viet kabileleri, Çin'in Kanton iehrinden Orta Vietnam'a kadar uzanan Nam Viet Devletini kurdular. M.Ö. 111'de Nam Viet Devleti yikilinca, Vietler Çin hakimiyeti altina girdiler. Uzun bir savaitan sonra Çinlileri Kizil Nehir Vadisinden çikaran Vietnamlilar M.S. 939'da baiimsizliklarini kazandilar. Vietnam 15. asir bailarinda Çin tarafindan tekrar alindi ise de, kisa bir süre sonra 1427'de tekrar baiimsizliiina kavuitu. 1887'de Tonkin ve Annam'la birlikte Kamboçya ve Laos, Çinhindi Birliii içinde teikilatlandi. Yönetim bir Fransiz Genel Valisine verildi.
Fransa'nin ülkeyi ekonomik yönden sömürmesi ve siyasi baskisi, Fransiz yönetimine karii kuvvetli bir milli direnii hareketine sebep oldu. 1930 ve 1945 yillari arasinda Fransa'ya karii hareketlerde komünistler en kuvvetli grup olarak ortaya çiktilar. Bunlar 1941'de Vietnam Baiimsizlik Cemiyetini (Vietminh) kurarak komünist olmayan birçok gruplari da kendilerine çektiler.
ikinci Dünya Savaiinda Vietnam'i iigal eden Japonya 1945'te teslim olunca, Vietminh birlikleri Hanoi'de iktidari ele geçirdiler. Liderleri Ho Chi Minh Vietnam'in baiimsizliiini ilan etti. Fransa güneyde milli ihtilali bastirmayi baiardi. Fakat kuzeyde sömürge rejimini yeniden kurmak istemesi, Çinhindi Savailarinin patlak vermesine sebep oldu. 1946'dan 1954'e kadar devam eden savai, Fransa Dienbienphu Muharebesinde bozguna uirayinca son buldu.
21 Temmuz 1954'te Cenevre Antlaimasi imzalandi. Bu antlaima kararlarina göre geçici olarak ülke, kuzeyde komünist kontrolündeki Demokratik VietnamCumhuriyeti, güneyde Vietnam Cumhuriyeti olmak üzere iki ayri devlete bölündü. Bölünme hatti 17. paraleldi. Bu bölünme hatti 1956'da yapilacak olan genel seçimlerle kaldirilacakti. Fakat genel seçimler yapilmadi. Bunun üzerine Kuzey Vietnam, Güney Vietnam hükümet baikani Diem'i düiürmeyi hedef alan bir terör kampanyasi bailatti.
1960'ta Diem ve Vietcong olarak bilinen komünist gerillalar arasindaki mücadele iiddetli bir iç savaia dönüitü. Güney Vietnam ABD tarafindan, Vietcong ise Kuzey Vietnam tarafindan destekleniyordu. Diem komünistlerle bai edemeyince, 1963'te subaylar bir darbe yaparak hükümeti devirdi. Diem'in düiüiü birbirini takip eden birçok askeri darbeleri peiinden getirdi. Siyasi bir istikrarsizlik dönemi bailadi.
Vietcong ve Kuzey Vietnam birlikleri baskisi altindaki Güney Vietnam'in çöküiünü ancak ABD müdahalesi engelledi. Amerikan yardimiyla Güney Vietnam ordusunun kuvveti üç kat artti. 1964'te ABD, komünist kuvvetlerin artan taarruzlarina cevap olarak Kuzey Vietnam'i bombalamaya bailadi. Nisan 1969'da 543.000'e ulaian Vietnam'daki Amerikan kuvvetleri Baikan Nixon'un emriyle Temmuz 1969'dan itibaren yavai yavai çekilerek azaltilmaya bailandi. 27 Ocak 1973'te Paris'te ABD, Kuzey ve Güney Vietnam ve Vietcong arasinda bir ateikes antlaimasi imzalandi. Fakat bu anlaima kararlarina hiç uyulmadi.
1974'te Güney Vietnam'a Amerikan yardimi, ABD kongresi tarafindan durduruldu. Çinhindi'nin her tarafinda iki yil boyunca çetin muharebeler devam etti. Kuzey Vietnam 1975'in ilk aylarinda merkezi Vietnam'da kalan son Güney Vietnam kuvvetlerine taarruza bailadi. Güney Vietnam'in geri çekilme harekati bozguna dönüitü. Saygon rejimi 30 Nisan'da teslim oldu. Geçici bir ihtilal hükümeti, kontrolü ele geçirdi ve komünizmi yerleitirmek için adimlar atildi. Bütün iiyerleri ve çiftlikler devletleitirildi.
165.000'i ABD'ye olmak üzere binlerce Vietnamli diier ülkelere iltica etti. Ülkenin iki tarafinin Millet Meclisleri toplanarak 2 Temmuz 1976'da Vietnam tekrar birleitirildi. Kuzey Vietnam'in baiiehri, bayraii, marii, amblemi ve parasi ülkede geçerli oldu. Hemen hemen yüksek hükümet kademelerinin hepsine eski Kuzey Vietnam hükümetinin görevlileri getirildi. Vietnam iç Savaii bütün Vietnam'in Rus peyki olmasiyla neticelendi. Güney Vietnam'daki ABD üsleri Rus üsleri oldu.
Sivillere karii saldiri ve zulüm devam ederken 1977-1980'de Kamboçya ile iiddetli bir savai patlak verdi. Vietnamli azinliklarin deniz yolu ile veya karadan Kamboçya üzerinden artan kaçii hareketleri üzerine, 1983'te Vietnam, Kamboçya'daki mülteci kamplarina taarruzda bulundu. 140.000 Çin asilli Vietnam'i terk edince Çin ile münasebetler bozuldu ve Çin ekonomik yardimi kesti. Çin, Vietnam'in dört sinir eyaletine taarruz etti. Birçok ekonomik hedefleri tahrip etti.
Vietnam, Çin saldirilarini püskürtmekle birlikte büyük ekonomik kayiplara uiradi. Parti genel sekreteri olan ve ülke yönetiminde aiirliiini koruyan Le Duan'in ölümü üzerine, Vietnam'in siyasetinde deiiiiklikler oldu. 1989 sonlarinda Vietnam birlikleri Kamboçya'dan çekilmeye bailadi. Buna baili olarak ABD ile iliikilerin normale dönmesi gündeme geldi.
Nisan 1992'de Milli Meclis 1980'den beri yürürlükte olan anayasanin yerine yeni bir anayasa kabul etti. Yeni anayasayla devlet konseyi ve Bakanlar Kurulu kaldirildi. Devlet Konseyi baikanindan daha fazla yetkilere sahip Cumhurbaikanliii makami kuruldu. Sandalye sayisi 496'dan 295'e indirilen meclis için Temmuz 1992'de seçimler yapildi. Yeni meclis eski savunma bakani Le Duc Anh'i cumhurbaikanliiina seçti. Ekonomi 1992'de hizli bir geliime gösterdi. Ayni sene Rusya burada bulunan üslerdeki gemilerini ve askeri daniimanlarinin hepsini geri çekti. Amerika ve yakin komiulari ile diplomatik iliikileri yeniden bailadi.
Etiketler : [ terör ] [ cumhuriyet ] [ kürt ] [ uzlar ] [ lala ] [ kant ] [ amblem ] [ 1989 ] [ komiu ] [ mari ] [ nisan ] [ Rusya ] [ rusya ] [ paralel ] [ PARALEL ] [ sömürge ] [ kabile ] [ temmuz ] [ 1930 ] [ ikinci dünya savaii ] [ baiimsizlik ] [ anna ] [ ocak ] [ dünya savaii ] [ siyaset ] [ askeri darbeler ] [ sekreter ] [ ye ol ] [ anayasa ] [ karada ] [ millet ] [ darbe ] [ suba ] [ vali ] [ azinlik ] [ SiYASi ] [ iktidar ] [ japonya ] [ dari ] [ muharebeler ] [ Dünya savaii ] [ makam ] [ ihtilal ] [ komünizm ] [ komünist ] [ savailar ] [ hedefler ] [ KÜRT ] [ seçim ] [ gerilla ] [ p c ] [ O Ç ] [ meclis ] [ dünya sava ] [ Dünya sava ] [ I dünya sava ] [ kÜrt ] [ 969 ] [ 1960 ] [ Cumhuriyet ] [ nisan 1 ] [ vietnam ] [ meclisler ] [ kampanya ] [ 1969 ] [ 1980 ] [ imza ] [ DARBE ] [ kayip ] [ hindi ] [ siyasi ] [ isan ] [ RETER ] [ gündem ] [ ampanya ] [ çinliler ] [ inliler ] [ cia ] [ KANT ] [ ilk a ] [ cemiyet ] [ askeri darbe ] [ ikinci dünya sava ] [ japon ] [ cumhurba ] [ ye sayisi ] [ CUMHURiYET ] [ chi ] [ SIYASI ] [ I dünya savaii ] [ I DÜNYA SAVAiI ]
